ਸੀ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਲਗਾਇਆ। ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਸੂਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਇਕ ਸਿਖ ਵੀ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਖੀ ਸਿੰਘਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਲ ਸੱਦਿਆ।
" ਹਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖਾ, ਕੈਸੀ ਹੈ ਕਸੂਰ ਤੂੰਹੀ ਦੱਸ। ਕੀ ਜੇਹੀ ਸਭ ਪਾਸੇ ਧੁੰਮ ਹੈ ਵੈਸੀ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਐਵੇਂ ਰੋਲਾ ਹੀ ਹੈ ", ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਸੂਰੀਏ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬਿਠਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
"ਆਹੇ ਭਾਈ, ਨਾਲੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਕਸੂਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੈਸੀ ਹੈ। ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ?". ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਸਰਦਾਰ ਬੋਲਿਆ।
ਕਸੂਰੀਏ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ,
"ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਸਿੱਧਾ ਕਸੂਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ. ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆਂ ਤਾਂ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ ਸੂਹ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜੀ ਹੈ ਕਸੂਰ। ਪਠਾਨਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਬਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਸੂਰ ਦੀਆਂ ਗੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਊਂਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੋਪਚੀ ਛਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਯੱਕੜ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁਪਿਹਰ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਪਠਾਨ ਠੰਡੇ ਭੋਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੜ੍ਹ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਕਤ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਇਸ ਕਦਰ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਖੁਦਾ ਦਾ ਭੈਅ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਸੱਤਵੇਂ ਅਸਮਾਨ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਨਾਦਰ, ਅਬਦਾਲੀ, ਮਰਹੱਟੇ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸੂਬੇਦਾਰ ਕਸੂਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝਾਕ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਉਹ ਪੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਖਬਰ ਹਨ. ", ਉਸ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,
“ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਹਨੀ ਦਿਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਹੱਲਾ ਸਿਖਰ ਦੁਪਿਹਰੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਅਵੇਸਲੇ
