ਜਦੋਂ ਇਹ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੇ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਅਚੇਤ ਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਗਲਬਾਤ ਬਿਲਕੁਲ ਰਵਾਨੀ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹੋ ਤੇ ਦੂਜਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇਸ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ (Presentation) ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦੂਜਿਆਂ ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਆਸ ਬੰਨ੍ਹਾਈ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੈ?

-ਨਹੀਂ ਐਸਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਤੁਸੀਂ 1D 10T ਵਾਲੀ ਗਲਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਦੂਸਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਕਰ ਐਸਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜਿਉਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹੋ ਅਤੇ ਗੁੜ ਗੋਬਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਗੱਲ ਉਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਲਭ ਰਹੇ। ਸਗੋਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹੋ ਉਸ ਵਿਚ ਸਮਰੂਪਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀ ਸਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ (PA) ਲਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦਮ ਸਹੀ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਗੈਰਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬੱਸ ਗੱਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

—ਬਿਲਕੁਲ ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿ ਐਸੇ ਹੀ ਪਰਸੋਨਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਦਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਸਵਾਗਤੀ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਭ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ: 'ਇਕ ਲੜਕੀ ਜਿਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੜੀ ਬੇਕਾਰ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਤਨੀ ਅਕਾਊ ਆਵਾਜ਼ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਪੂਰੀ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਅੱਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੋਰ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀਟ ਤੇ, ਜਿਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਐਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਕਿਸੇ ਗਾਹਕ ਉਤੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ?