ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹੋ ਕੁਝ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਕੰਧਾਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਈਟਸ ਦੀਆਂ ਵਾਲ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਈਟਸ ਦੀਆਂ ਵਾਲਜ਼ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਵੀ ਫਰੇਬ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਓਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਖਾਵਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਦਿਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਵਾਰਥ ਵਾਸਤੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਢੀਠਤਾਈ ਤੇ ਬੇਹ੍ਯਾਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਗਲਤ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਨ ਲੁੱਟ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਾਪ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਥੂਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਸਜਾਵਾਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੱਢ ਦੇਣ ਦਾ ਕਿਸੇ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਡੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਰਨ ਵਰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮੈਂ ਉਸ ਚੋਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸੇ ਲਈ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਕਿ ਮੈਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਆਦਮੀ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ। ਸਿਫ਼ਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਕੁਝ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਇਹੀ ਸੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਉਹ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸੀਂ ਆਪ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਕਲੀਫ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ। ਪਿਆਰ ਦਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਸੇ ਸਾਰੇ ਕਮੀਨੇਪਣ ਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਤੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲਾਹਨਤ ਹੈ।

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਚੋਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਹਿਮਤ ਦਾਸ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਬੋਝ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਚਲਾਕੀ