ਚੀਰ-ਫਾੜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੀ ਉਹ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਅਜੀਬ ਲੱਗੇ! ਨਸ਼ਤਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਇਕੱਠੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਔਰਤ ਕੋਲ? ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹੋ ਹੈ। ਜਦ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਉੱਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨੇ ਦਵਾ ਕਿੱਟ ਦਾ ਭਾਰ ਵੀ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖਾਂਸੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਣ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੋਂ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੁਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼, ਉੜੀਸਾ ਤੇ ਬਸਤਰ, ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਹੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ: ਗ਼ਰੀਬੀ, ਬਿਮਾਰੀ, ਮਜਬੂਰੀ, ਅਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਅਮੁੱਕ ਜੱਦੋਜਹਿਦ।

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਸਾਰੇ ਦਲ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਛੋਟਾ, ਇਕ ਵੱਡਾ। ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਗਿਆ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਕ ਘੰਟਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਸੱਤ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੀ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕ ਉੱਚੇ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ। ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਦੀ ਬਕਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ ਚੜਾਈ ਵਿਚ ਕਈ ਜਣੇ ਹਫ਼ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਜਦ ਕਿ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਬਿਨਾ ਰੁਕੇ ਟੀਸੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸਵੇਰੇ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਰ ਭੀਮੇ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਫਿਰ ਵੀ ਉਲਟੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਮੁਗਫਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਛੇ ਦਾਣੇ ਖਾ ਗਈ ਸੀ, ਸੋ ਇਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਅ ਆ ਗਈ।

ਐਨੀ ਤਿੱਖੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ ਕਿ ਅਕਸਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚਟਾਨ ਜਾਂ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਟਾਹਣੀ, ਜਾਂ ਝਾੜੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਅਨੇਕਾਂ ਥਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿੱਥੋਂ ਪੈਰ ਤਿਲਕਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਸੀ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਸੈਂਕੜੇ ਫੁੱਟ ਲੁੜਕਦੇ ਜਾਣਾ। ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਰਿੱਛਾਂ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਜਾਨਵਰ ਦਿਖਾਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਰੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉੱਪਰੋਂ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਰੁਕਦੀਆਂ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ੇ ਨਾਲ ਅਗਾਂਹ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਕਦੇ ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਚੌਕੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੇ ਦਿਨ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੀਸੀ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਿਲੇ ਗੁੜ ਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਨੇ ਅੱਧੀ ਥਕਾਵਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਦਕਿ ਰਹਿੰਦੀ ਬਕਾਵਟ ਉਤਰਾਈ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਾੜ ਦੇ ਇਸ ਪਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਾਨ ਸੀ। ਕਿਤੇ