ਜੀਹਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਾਣੀ

ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਗੇ ਖਾਲ

ਕੀ ਕਰੂਗਾ ਉਹਨੂੰ ਕਾਲ

ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਤੇ ਚੋਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਅਖਾਣ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ-

ਜਿਸ ਦੇ ਢੱਗੇ ਮਾੜੇ

ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਮਾੜੇ

 

ਬਲਦ ਲਾਣੇ ਦਾ

ਧੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀ

ਮਾੜਾ ਢੰਗਾ

ਛੱਤੀ ਰੋਗ

 

ਲੋਹੇ ਲਾਖੇ ਹੱਥ ਨਾ ਪਾਈਂ

ਬੱਗਾ ਚਿੱਟਾ ਢੂੰਡ ਲਿਆਈ

 

ਭੇਡ ਭੂਰੀ ਮਹਿੰ ਡੱਬੀ

ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੀ ਹਨ

ਤਿੰਨੇ ਚੀਜਾਂ ਛੱਡ ਕੇ

ਸੌਦਾ ਕਰੀਂ ਨਿਸੰਗ

 

ਸਿੰਗ ਬਾਂਕੇ ਐਸ ਸੋਹੇ

ਸੁੰਮ ਬਾਂਕੇ ਘੋੜੀਆਂ

ਮੁੱਛ ਬਾਂਕੀ ਮਰਦ ਸੋਹੇ

ਨੈਣ ਬਾਂਕੇ ਗੋਰੀਆਂ

 

ਬੂਰੀ ਮੱਝ ਤੇ ਮੱਖਣ ਰੋਲਣਾ

ਇਹ ਦੋਵੇ ਕਰਤਾਰ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਬੋਲਣਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਤੋਰ ਤੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਡਾਰੂ ਬੈਠੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਅਖਾਣ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਵਿਰਸਾ ਅਜਾਈ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇਗਾ।