

ਅਖਤਰਲੋਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਿਨੈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ:
'ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਕੇਸਰੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਪਨਾਹ ਲੀਤੀ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਅਫਸਰ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਕਮਾਨ ਤੇ ਆਵੇ, ਓਹ ਓਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਹਨ ਲਾਭ ਹੋਵੇ ਓਸ ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰਖੇ।‘
ਹਸਤਾਖਰ ਲੋਨੀ ਅਖਤਰਾ ੬-੧-੧੮੦੪ ਈ:।
ਫਿਰ ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਛਾਵਣੀ ੧੮੬੫ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣੇ ਬਣੀ, ਤਦ ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਚੌਤੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ।
ਸੰਮਤ ੧੯੦੧ ਬਿ. ਨੂੰ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਓਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਵ ਕਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ। ਸੰਮਤ ੧੯੩੬ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਸੰਮਤ ੧੯੧੪ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨੇਕਨਾਮੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਲਈ। ਸੰਮਤ ੧੯੨੮ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਇਹਦੇ ਲੜਕੇ ਸਰਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਸਰਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਵਾਲਾ ਦੀ ਲੜਕੀ ਬਚਿਤਰ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ੨੦ ਲੱਖ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੁਪਯਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀਵਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਜਾ ਰਕਮ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇੰਜ ਹੈ:
ਕੁੜਮਾਈ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ੧੨੫ ਘੋੜੇ, ੩ ਹਾਥੀ, ੪੧ ਊਠ, ੧੨੫ ਮੋਹਰਾਂ, (ਇਕ ਮੋਹਰ ੨੦) ਦੀ ਸੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ੫੦ ਘੋੜੇ, ੮੧ ਊਠ, ੫ ਹਾਥੀ, ੨ ਰਥ, ੨ ਬੱਘੀਆਂ, ੧ ਡੋਲਾ, ੧ ਸੁਖਪਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ, ੧ ਡੋਰਾ ਬਨਾਤ ਦਾ ਸਾਇਬਾਨ ਸਮੇਤ ਲਕੜਾਂ ਤੇ ਚਾਂਦੀ, ੫ ਭੈਂਸਾਂ, ੭ ਗਊਆਂ, ੬੦੦ ਤੇਵਰ, ੨੩੫ ਜਨਾਨਾ ਪੁਸ਼ਾਕ, ੧੨੫ ਮਰਦਾਵੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ, ੧੨੫ ਖਿਲਤਾਂ, ੧੨੫ ਦੁਸ਼ਾਲੇ, ਇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਪੁਸ਼ਾਕ ਖਿਲਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਾਲੇ, ੧੦੦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ੧੦੦੦ ਰੁਪਯਾ ਮੁੱਲ ਤੱਕ ਦੇ ਸਨ, ੧੪ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਨਕਦ, ੧੧ ਹਜਾਰ ਅਸ਼ਰਫੀ।
ਮੁਕਲਾਵਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਅਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰਾਵਜਾ ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਵੇਰ ਮੁਕਲਾਵੇ ਤੋਂ ਅੱਧ ਸਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਰਿਹਾ ਹੋਈ ਤੇਤੀਆਂ ਦਾ ਦੀਵਾਲੀ ਲੋਹੀ ਆਦਿਕ ਦਿਹਾੜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ੧੦ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਨਕਦ ਸਾਲਾਨਾ ਬੀਬੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਦਾ ਨੀਯਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਧ ਓਹਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਤੇ ਓਹਦੇ ਬਰਾਬਰ ਓਹਦੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਨੀਯਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੀਬੀ ਸਾਹਿਬ ਪਟਿਆਲੇ ਆਉਣ ੩੫੦੦ ਨਕਦ ਤੇ ਇਨੇ ਹੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਉਣ, ਤਦ ੧੨ ਹਜ਼ਾਰ ਨਕਦ ਤੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਸਾਮਾਨ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਹੋਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ ੪ ਲੱਖ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਬੀਬੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਤੇ ੧੨੫ ਲੱਖ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਵੇਰ ਅੱਗੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਫਿਰ ਦੋ ਲੱਖ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਬੀਬੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੜਕੀ ਤੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰਦਾਰ ਜੀਵਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਸਾਲਾਨਾ ੪੮ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਈਏ ਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੰਗਾ, ਜੀਹਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਹੀਦ ਬੁੰਗਾ ਤੇ ਇੱਕ ਹਵੇਲੀ ਤੇ ੧੨ ੧੪ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ੧੦ ਜਨਵਰੀ ੧੮੯੦ ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸੀ. ਐੱਸ. ਆਈ. (ਸਟਾਫ ਆਫ ਇੰਡੀਆ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਸ੍ਰ. ਜੀਵਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਰਈਸ ਦੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਜੋ ਚਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਨਾ ਦੇ ਹਨ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀਸ਼ਨ ਆਦਿਕ ਸਭ ਕਾਰਵਾਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਹੋਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ੧੮੦੯ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ (ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ)