ਬਾਬਾ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ

ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ਪਿਤਾਮਾ ਬਾਬਾ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਕੌੜਾ ਮਲ, ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਮਿੱਠਾ ਮੱਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੜੇ ਐਸ਼ਰਜ ਵਾਲੇ ਤੇ ਭੁਈ ਨਈਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਨਿਵਾਸ 'ਗੜ ਮਹਾਰਾਜੇ' ਦਾ ਸੀ। ਆਪ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਸਨ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਚੜ੍ਹ ਚੁਕੇ ਸਨ ਤੇ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਉਮੈਦਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਕੇਵਲ ਆਪ ਹੀ ਸਨ, ਪਰ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਲਟਕ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਛ ਛੱਡ ਛਡਾਕੇ ਕੁਮਾਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹੀ, ਚੁੱਪ ਚੁਪਾਤੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਏ ਇਥੇ ਇਕ ਨਾਮ ਰੰਗ ਰੰਗੇ ਤ੍ਯਾਗੀ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਭੇਟ ਹੋਈ, ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਰਾਸ ਲੈਕੇ ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗ ਰੰਗੀਜੇ ਬਨਾਂ ਨੂੰ ਟੁਰ ਗਏ, ਤੀਹ ਬਰਸ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਤੇ ਤਪ ਸਾਧਦਿਆਂ ਬਿਤਾ ਦਿਤੇ। ਫਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਟਿਕੇ। ਇਥੇ ਗੁਰੂ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਯਾਤ੍ਰੀ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣਕੇ ਗੜ੍ਹ ਮਹਾਰਾਜੇ ਲੋਹਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੁਤ੍ਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੈ। ਮਾਈ ਇਹ ਸੋ ਪਾ ਕੇ ਘਰ ਬਾਰ ਭਰੇ ਭਰਾਤੇ ਛੋੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਆ - ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਲੇਜੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ। ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੁਤ੍ਰ ਘਰ ਬਣਾਕੇ ਘਰਬਾਰੀ ਹੋਕੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬੀ ਲਾਲਸਾ ਹੋਈ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰੇ ਤਾਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕੌੜਾ ਮਲ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਤਿਆਗੀ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਲਈ ਇਹ ਔਘਟ ਘਾਟੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਤਾ ਅਪਣੇ ਆਸੇ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਿਆਗੀ ਅੰਮੀ ਦਾ ਅਪਣੇ ਤਿਆਗੀ ਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼, ਤਿਆਗੀ ਬਾਬੇ ਦੇ ਤਿਆਗ ਬ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਸੁਪੋਤਰੇ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਰਸਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ:-