ਬਣ ਆਵੇ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵਧ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਹੁਣ ਏਥੇ ਹੀ ਪੜਾਅ ਕਰ ਲਓ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਗਾਰਾ ਵਜਾ ਦਿਓ'
ਗਿਲਜੇ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਲੁਕੇ ਤੇ ਏਥੋਂ ਕੂਚ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ।
ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤੇਗਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਤੇ ਮੁੜ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇਗੇ ਦੇ ਮੁੱਠੇ ਨੂੰ ਛੁਹਾ ਕੇ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ।
ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਹੱਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਆਥਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਦਾਨ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਜੇਤੂ ਫੌਜ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਿੰਘਾਂ ਅੱਗੇ ਇਕ ਪੂਰਾ ਪਹਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕੀ। ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਵਿਹੂਣ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਘੋੜੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਏ।
ਬਾਬਾ ਵਡਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨਾਸਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਾਸਰ ਅਲੀ ਤਾਂ ਇਸ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
"ਫੇਰ ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਲੱਭੋ. ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਬਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਫੂਕਾਂਗੇ ". ਬਾਬਾ ਵਡਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹਜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੈਦਾਨ ਸਰ ਕਰਕੇ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਵੱਲ ਚਾਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਹੁਣ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਤੁਰੰਗਾਂ ਦਿਆਂ ਸੁੰਮਾਂ ਹੇਠ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਏਗਾ।
"ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਬਰ ਪੁਚਾ ਦੇ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ। ਜਲੰਧਰ ਲੁੱਟਣ ਲੱਗਿਆਂ ਸਾਡੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਆਇਆ ਕਿਰਪਾਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ", ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆਂ ਨੇ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
ਜਲੰਧਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿਚ 'ਸਿਰ" ਬਚਾ ਕੇ ਭੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੱਟ ਬੁਲੰਦ ਖਾਂ ਦਾ ਲਸ਼ਕਰ ਟੱਕਰ ਗਿਆ। ਬੁਲੰਦ ਖਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਓਟ ਹੇਠ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਪਰ ਲਸਕਰ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਪਠਾਨਾ ਵਿਚ ਏਨੀ ਸੱਤਿਆ ਬਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਨਾਲੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ।
ਖਾਲਸ ਨੇ ਜਦ ਰਾਮਜੰਗਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਲਕ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਕੁਝ
