"ਦੂਜੀ ਇਹ ਕਿ ਸਰਹੰਦ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੱਕ ਵੀ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹੋਏਗਾ"
"ਔਰ ਤੀਜੀ", ਦੂਜੀ 'ਤੇ ਹਾਮੀ ਭਰੇ ਬਗੈਰ ਮਰਾਠਾ ਵਕੀਲ ਬੋਲਿਆ।
"ਤੀਜੀ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰਹੰਦ ਫਤਹਿ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਦੱਸਾਂਗੇ"
ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋਹੇਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਮਰਾਠੇ 'ਕਿੱਚ ਕਿੱਚ' ਜਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਅਦੀਨੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ,
ਦੇਖੋ ਰਾਓ ਸਾਹਬ ਸਾਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਸਰਹੰਦ ਵੀ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਲੁੱਟ ਲੈਣਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤੇ ਨਾਲੇ ਅਸੀਂ ਜੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਫੌਜ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦੇਖੋ ਕਿੰਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ... ਸਾਰੇ ਜਮਾਂ ਘਟਾਓ ਕਰਕੇ ਨਫਾ ਫੇਰ ਵੀ ਸਾਡਾ ਹੈ...". ਗੱਲ ਜਦ ਨਫੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਮਝਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਮਨਾ ਪਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਮਰਾਠੇ ਵੀ ਮੰਨ ਗਏ।
"ਨਾਲੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤਾਂ ਤਾਹੀਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਨਾ, ਜੇ ਸਿੰਘ ਸਰਹੰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਣ. ", ਮਰਾਠਾ ਵਕੀਲ ਵੀ ਬੋਲਿਆ।
ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਤੇ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸੌਹਾਂ ਖਾ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨ ਲਈਆਂ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਰਾਤ ਹੱਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਰਾਠੇ ਤੇ ਮੁਗਲ ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਈ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਰਹੰਦ ਉੱਤੇ ਹੱਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਗਏ।
ਤਰਕੀਬ ਇਹ ਸੀ ਤੇ ਸਾਦੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮਾਰ ਲੈਣਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਣੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੈ ਰਾਤ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਸਰਹੰਦ ਸੀ । ਸਗਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੜਕਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸਰਹੰਦ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ ਪੂਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੀਤਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਜਿਹੜੀ ਸਰਹੰਦ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਮਰਾਠੇ ਅੱਠ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰਗੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਸਿੰਘਾਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਪਹਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਫਤਹਿ ਕਰ ਲਈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਧੜੋਂ ਨੰਗੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਪਾਟੇ ਜਹੇ ਭੂਰੇ, ਲੰਬੇ ਕਛਿਹਰਿਆਂ
