

ਉਪਰੋਂ ਲਾਹੌਰ ਵਾਸੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੁੱਚੜਾਂ ਨੂੰ ਗਊਆਂ ਹਲਾਲ ਕਰਨ ਕਬਲ ਕਰਵਾਉਣ ਮਗਰੋਂ ਲਾਹੌਰ ਵਾਸੀ ਵੀ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਓਪਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਮਰਾਠੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਾਂ ਜਹੇ ਹੀ ਸਨ। ਅਫਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਾਂਝ ਸੀ, ਪਰ ਮਰਾਠੇ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਸਨ। ਸੋ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਹੁਣ ਤੀਕ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਤਾਂ ਆਖਰ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਹੋ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਲ। ਜਦ ਜਦ ਵੀ ਸਿੰਘ 'ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ ਖਾਲਸਾ' ਵਾਲਾ ਦੋਹਰਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਦੇ ਧੁੜਕੂ ਉੱਠਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਝੂਲਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਮਰਾਠੇ ਚਾਹੇਂ ਤਿੰਨੀ ਵੀ ਵਾਹ ਲਾ ਲੈਂਦੇ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸਿੰਘ ਸਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਚਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਨਵਾਬੀਆਂ, ਸੂਬੇਦਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਸਨ. ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ 'ਧੁਰੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤੇ ਬੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਈਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਨੀ ਸੀ, ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ।
ਦੂਜਾ ਕਾਬਲ ਕੰਧਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਬੈਠੇ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਨਾ ਦੂਰ। ਜਦ ਨੂੰ ਪੂਨਿਓ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਆਉਂਦੀ, ਕਾਬਲੋਂ ਤੁਰੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੱਕਰੇ ਕਰ ਦੇਣੇ ਸਨ।
ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਤਿ ਠੰਡਾ ਤੇ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵੀ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਂ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਦੀਨੇ ਨਾਲ ਪਝੱਤਰ ਲੱਖ ਸਲਾਨਾ ਦਾ ਲੈਣਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਾਇਬ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿਤਾ।
ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਅਦੀਨੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਰਹੀ। ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਸਤ ਅਦੀਨਾ ਹੁਣ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਫਗਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ, ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਭੱਜ ਹੀ ਗਏ ਸਨ। ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਅਦੀਨੇ ਨੂੰ ਹਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਸਿਖ ਹੀ ਬਚੇ