

"ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਰੋਟੀ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾ ਵਿਚ", ਦਰਬਾਰਾ ਸਿਹੁ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਬੋਲਿਆ। "
ਦੇਖ ਲਓ ਫੇਰ ਜੰਗ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਦੇਖ ਲਓ...”, ਬਾਬੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦ ਵੀ ਕੈਦ ਕਰ ਲਏ ਗਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬਲ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਗੁਲਾਮ ਤੇ ਦਾਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।
ਓਧਰ ਸ਼ਾਹ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਪਾਨੀਪਤ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਏਧਰ ਸਿੰਘਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮੋਰਚੇ ਪੱਕੇ ਕਰ ਲਏ। ਪੰਜਾਬ ਸੁੰਨਾ ਪਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਸੁਨਿਹਰੀ ਮੌਕਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਥਾਂ ਪੁਰ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉਸਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਲਾਹੋਰ ਬਿਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੂਬਾ ਕਰੀਮਦਾਦ ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਕੋਲ ਸਰਹੰਦ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। ਲਾਹੌਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਸਰ ਬੁਲੰਦ ਖਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਤੋਂ ਭੈਅ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੁਬਕ ਕੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਹੀ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰੀਮਦਾਦ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਗੋਂ ਸਆਦਤ ਯਾਰ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਰੁਸਤਮ ਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਸਮੁੰਦ ਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੰਦ ਦਾ ਫੌਜਦਾਰ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਪਾਨੀਪਤ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਰ ਬੁਲੰਦ ਖਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਰਨ ਸਾਫ ਸੀ ਕਿ ਅਬਦਾਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਫੌਜਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਪਏ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੈਅ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਏਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਵਾਜਿਬ ਜਾਣਿਆਂ।
ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਨਵੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉਸਾਰੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਕੇ ਕਰ ਲਏ। ਸਰਦਾਰ ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖਤਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਫਗਾਨਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਨਗਰਾਂ ਵਿਚ