ਆਏ ਨੀ ਨਿਹੰਗ ਬੂਹੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ ਨਿਸੰਗ॥
"ਗੱਲ ਏਨੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਹੀਏ ਬੀ ਅਬਦਾਲੀ ਏਨਾ ਲਾਲਚੀ ਸੀ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਮਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਪੈਸਾ ਵੱਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਸੀ ਇੱਜ਼ਤ ਟਕੇ ਟਕੇ ਨੂੰ ਵੇਚਣੀ ਸੀ।" ਬਾਬਾ ਦਰਿਆ ਕੋਲੋਂ ਪਰਤਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ।
"ਬੜਾ ਹੰਕਾਰ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ... ਹੁਣ ਵੇਖਿਓ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਾਣ ਕਿਵੇਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਜਦ ਗਜ਼ਨੀ ਦਿਆਂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢਣ ਤੇ ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿਰਵਸਤਰ ਕਰਕੇ ਮੰਡੀ ਲਗਾਵਾਂਗੇ ", ਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅਬਦਾਲੀ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਬੋਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਰ ਅਬਦਾਲੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਰ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਮਨਾ ਪਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹਨਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ।
ਪਰ ਸਵਾ ਲੱਖੀ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਇਹ ਕਦ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਸੀ।
ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਖੱਚਰਾਂ, ਗਧੇ, ਊਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੌਲਾ ਹੁੰਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਜਮਨਾ ਪਾਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਲੱਦਿਆ ਭਾਰ ਸਤਲੁਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਵਧਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਗਰ ਸਤਲੁਜ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਕਿ ਹਜੇ ਸਤਲੁਜ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਘੱਗਰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਸਰਹੰਦ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਰ 'ਭਾਰ' ਲੱਦਣ ਲਈ ਖਲੋਤੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਲਸ਼ਕਰ ਇਸ ਵਧਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼
