ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਲਛਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਬੋਲਿਆ, "ਐਸੇ ਚਕਰਵਿਊ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਰਜਨ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਮੰਨਿਊ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਿਆ ਸੀ ਇਹ ਸਿਖ ਕੀ ਬਲਾ ਹਨ .. "
ਅਸੀ ਕੋਹ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੈਂਡਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਦਰਿਆ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਦੋ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਨਬੇੜ ਲਿਆ। ਠੰਡ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੁੱਤ ਵੀ ਅਫਗਾਨਾ ਦੀ ਮਨਭਉਂਦੀ ਸੀ। ਠੰਡੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਅਫਗਾਨ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸੁਵਖਤੇ ਹੀ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਆਣ ਲੱਥੇ।
ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜ਼ੈਨੇ ਤੇ ਮਲੇਰ ਕੋਟੀਏ ਭੀਖਨ ਖਾਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖਲੋਤੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਰਤਾ ਸੂਹ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਰੁਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਕਿਤੇ ਪੜਾਅ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸਿਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਵਹੀਰ ਦਾ ਪੜਾਅ ਗੁਰਮੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਚੁਨਿੰਦਾ ਸੂਰਮੇਂ ਉਸ ਵਹੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸਿਖ ਨੌਜੁਆਨ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਕੁੱਪ ਪਿੰਡ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਹੀਰ ਦੇ ਕਾਫੀ ਪਿੱਛੇ ਸਨ। ਕੁੱਪ ਤੋਂ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਕੋਈ ਛੇ ਕੁ ਮੀਲ ਸੀ। ਸੋ ਹੁਣ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਅਫਗਾਨਾ ਵਿਚ ਛੇ ਮੀਲ ਦੀ ਵਿੱਥ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਅਨਜਾਣ ਸਨ।
"ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਾਖੀ ਸੁਣਾ ਮਾਂ...", ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗੋਡੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਇਕ ਬਾਲ ਬੋਲਿਆ।
"ਕਿਹੜੀ ਪੁੱਤਰ
"ਉਹੀ ਮਾਂ.. ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਉਸ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਿਹੜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
"ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਸਾਖੀ ", ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਣਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਖੀ ਬਾਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਸੀ।
"ਹਾਂ ਪਰ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣਾ...", ਬਾਲ ਨੇ ਇੱਛਾ ਜਾਹਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ...
"ਇਹ ਕਥਾ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, "
