ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ।
"ਨਹੀਂ ਅਬਦਾਲੀ ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅੱਗਿਓ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ... ਮੇਰਾ ਸ਼ੱਕ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ " ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਬੋਲੇ।
ਦੂਰੋਂ ਕੇਸੂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
"ਕਿਸੇ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਇਹ ਕੇਸੂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ..". ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਲਾਲ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਦੂਰੋਂ ਕੇਸੂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
"ਇਹ ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ ਹੈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ", ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿਚੋਂ ਬੋਲੇ।
ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਹਜੇ ਤੋੜੇਦਾਰ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਤੋੜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਧੁਖਾਏ ਸਨ ਤੇ ਪਠਾਨ, ਬੰਦੂਕਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲ ਤਾਣੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਤੀਰ ਉਹਨਾਂ ਚਿੱਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚਾੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੱਥੇ ਵਿਚਲੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸੂਰਮੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੱਥ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਪਈ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਮੁੱਠੇ 'ਤੇ ਸੀ। ਭਗੋਤੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫਗਾਨਾ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਹੁਣ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਮੋਰਚਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਫਤਹਿ ਕਰਨਾ ਸੀ।
"ਅਫਗਾਨਾ ਦੀ ਚਾਲ ਸਮਝੇ ਖਾਲਸਾ ਜੀ...", ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, "ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਚੁਪਾਸਿਓ ਘੇਰਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ। ਸੋ ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਬਚਾਉਣੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਔਖੇ ਤੇ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ..
"ਚਾਰ ਮਿਸਲਾਂ ਏਥੇ ਟਿਕਣ ਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ, ਚਾਰ ਵਹੀਰ ਦੇ ਮੁਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾਣ ਤੇ ਜ਼ੈਨੇ ਤੇ ਭੀਖਨ ਖਾਂ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈਣ ਤੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਵਹੀਰ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ", ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਬੋਲੇ।
"ਜੀ ਜਥੇਦਾਰ ਜੀ... ਸਾਨੂੰ ਵਹੀਰ ਦੇ ਚੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਵਹੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹਾਂਗੇ..", ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਆਏ।
"ਨਾਲੇ ਆਲਾ ਸਿਹੁੰ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾਂ ਘਲਾਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਲਵਈ ਜੇ ਹੁਣ ਹੀ
