ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਜੱਥੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਹੀ ਸੀ।
ਭਾਈ ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੱਥੇ ਵਿਚ ਰਾਮਜੰਗਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਰਾਮਜੰਗੇ ਵਿਚ ਇਕੋ ਵਾਰ ਅੱਧਾ ਕਿੱਲੋ ਬਰੂਦ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਜਿੱਧਰ ਵੀ ਭਾਈ ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਓਧਰ ਹੀ ਅਗਲੇ ਪਲ ਵੀਹ ਪੱਚੀ ਪਠਾਨ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਭਾਈ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਹੁਣਾ ਦੇ ਜੱਥੇ ਨੇ ਖਰੜ ਵਾਲੇ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਟੁਕੜੀ 'ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਇਹ ਉਹੀ ਦੀਵਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਚੱਕਰਵਿਉ ਰੂਪੀ ਜੈਸਾ ਘੇਰਾ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਭਿਮੰਨਿਊ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਵੀ ਖਲੋਤੇ ਸਨ। ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਐਸਾ ਭੱਜਿਆ ਕਿ ਫੇਰ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।
ਪਠਾਨਾ ਦੇ ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘ ਐਸਾ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਇਹੋ ਜਹੀ ਬੌਛਾਰ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਇਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਫੌਜ ਦੇ ਪੈਰ ਉਖਾੜ ਦੇਣਗੇ। ਪਠਾਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਤੇਗਾਂ ਧੂਹ ਕੇ ਮਿਆਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀਆਂ।
ਸੱਪ ਦੇ ਫੁਕਾਰੇ ਜਹੀ "ਸਰਰਰਰਰਰਰ " ਕਰਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਤੇ ਪਠਾਨਾ ਦੇ ਸਾਹ ਸੂਤੇ ਗਏ। ਏਸ ਰੋਹ ਅੱਗੇ ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਤੇ ਭੀਖਨ ਖਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਘੜੀ ਦੋ ਘੜੀ ਅੜ ਕੇ ਜ਼ੈਨ ਖਾਨ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਿਚ ਹੀ ਭਲਾ ਜਾਣਿਆਂ। ਭੱਜਦੇ ਫੌਜਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਫੌਜਾਂ ਵੀ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਭੱਜੀਆਂ। ਮਲੇਰੀ ਭੀਖਨ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਖਲੋ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਭੀਖਨ ਖਾਂ ਵਿਚਾਰਾ ਕਿਹੜੇ ਖੇਤ ਦੀ ਮੂਲੀ ਸੀ।
ਭੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹੀ ਪਠਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਟੱਕਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਏਨੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਹਿਰਨ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਡਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡੁੱਲ੍ਹਦਾ ਸਾਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਰਹੰਦ ਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਭੱਜੀਆਂ ਤੇ ਦੋ ਢਾਈ ਮੀਲ ਜਾ ਕੇ ਰੁਕੀਆਂ। ਮਗਰ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦਿਆਂ ਰੋਕਿਆ, "ਆਪਾਂ ਵਹੀਰ ਤੋਂ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ
