ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਕਹਿਰ ਤੋਂ ਹੀ ਏਨਾ ਡਰ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਬਦਲੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਜ਼ਾ ਨੇ ਬੇਅਕੀਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਕੁਤਬੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੀ ਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਣ। ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਆਸ ਦੇ ਭੁੱਲਟ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਹੁਣ ਵਹੀਰ ਹਜੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਵਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਲੱਭਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਹੀਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਬਹੁਤ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਚਰੀ, ਬਾਜਰੇ ਦੀਆਂ ਚਿਣੀਆਂ ਮੰਡਲੀਆਂ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਤੂੜੀ ਦੇ ਕੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਬੈਠੇ। ਪਰ ਹੁਣ ਤੀਕ ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ ਵੀ ਗਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਲੁਕ ਰਹੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਚੁਣ ਚੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਗਹੀਰਿਆਂ, ਮੰਡਲੀਆਂ ਤੇ ਕੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖ ਵਹੀਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੈਕੜੇ, ਹਜਾਰਾਂ ਸਿਖ ਇਸ ਚੰਡੇ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।

ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਾ ਫੌਰਨ ਗਹਿਲਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਾਇਆ। ਸਿੰਘ ਮੁੜ ਬੰਦੂਖਾਂ ਭਰ ਭਰ ਫੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਅਫਗਾਨਾ ਦੇ ਢੇਰ ਲਾਉਣ ਲੱਗਾ।

ਸਵੇਰੇ ਟਿੱਕੀ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਦਾ ਹੱਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਰਦਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਲਾਹਿਆ ਸੀ। ਸਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਠਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਸ ਕੇ ਫੜੀ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਸੁੱਜ ਗਏ ਸਨ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸਸ਼ਤਰ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ ਸਨ। ਜਦ ਕੋਈ ਘੋੜਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਥਾਪੀ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।

ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓ ਸੁਚੇਤ ਸਿਖ ਜੱਥਾ ਵਹੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕੁਤਬੇ ਤੇ ਬਾਹਮਣੀ ਲਾਗੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਕੁਤਬਾ ਪਿੰਡ ਮਲੇਰਕੋਟੀਏ ਭੀਖਨ ਖਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਤੇ ਏਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਜਾ ਵਸਦੀ ਸੀ। ਮਲੇਰੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਕਈ ਪਠਾਨ ਇਸੇ ਪਿੰਡੋਂ ਸਨ। ਭੀਖਨ ਖਾਂ ਨੇ ਖਬਰ ਘਲਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਿਖ ਵਹੀਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਓ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਖਨ ਖਾਂ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸੋ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਵਹੀਰ ਨਾਲ ਲੜਣਾ ਚੁਣਿਆਂ। ਬਾਹਰੋਂ ਪਠਾਨਾ ਨੇ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਵਹੀਰ ਨੂੰ ਘੇਰ