ਭਜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ੈਨਾ ਬੋਲਿਆ।
ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਵੀ ਹਰ ਹਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, "ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜੱਥਾ ਹੀ ਹੈ ਸਿਪਾਹੀਓ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਜਾਓ ਹਰ ਹਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ", ਲਛਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਤੇ 'ਜੈ ਬਜਰੰਗ ਬਲੀ ' ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡਦਿਆਂ ਖਰੜ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
"ਵੱਡੇ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਜੇਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਜੱਥਾ", ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਗਈ ਸੀ, ਸੋ ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਗਿਣਤੀਆਂ ਤਾਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਧੋਖਾ ਹੀ ਨੇ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਤਕੜਾ ਰਹੀਂ... ਕਿਤੇ ਛੋਟਾ ਜੱਥਾ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਨਾ ਮਾਰ ਜਾਵੇ,
ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ, "ਰੇ ਸ਼ਹੀਦੋ ਸਿੰਘ, ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਸਹਾਈ ਹੋਣਾ ਤੇ ਬਲ ", ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਘੋੜਾ ਦੌੜਾਇਆ। तटा....
ਹਨੇਰੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੰਘਾਂ ਵਲ ਵਧ ਰਹੇ ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦਮ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਖਿੱਚੀ। ਘੋੜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਡਿੱਗਦਾ ਮਸਾਂ ਬਚਿਆ।
"ਇਹ ਕੈਸਾ ਛਲਾਵਾ ਹੈ...", ਜ਼ੈਨਾ ਬੋਲਿਆ।
ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭੀਖਨ ਖਾਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਰੂ ਸੀ, ਸੋ ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭਣਾ ਸੀ। ਜ਼ੈਨਾ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਨੂੰ ਭਾਲਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਤਾਂ ਫੌਜ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਹਰ ਹਰ ' ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ 'ਮਹਾਂਦੇਵ' ਬੋਲਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਹੀ ਰੁਕ ਗਈ।
ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਜਿਉਂ ਹੀ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ‘ਛੋਟਾ ਜੱਥਾ' ਪਠਾਨਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਜੈਨ ਖਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸਮਾਨੋਂ ਉਤਰੀ ਤੇ ਜੈਨ ਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਅੰਬਰ ਵਿਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਰ ਰਹੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ, ਸਰਹੰਦ ਤੇ ਖਰੜ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦੇਖੋ। ਕੁਝ ਸੈਕੜੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ‘ਛੋਟਾ ਜੱਥਾ' ਕਿਵੇਂ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਾ ਆਇਆ। ਹੁਣ ਸਿਖ ਟੁਕੜੀ ਇਕ ਵੱਡੇ ਦਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
