ਜੈਨ ਖਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਪਸੀਨੇ ਛੁੱਟ ਗਏ। ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਬੋਲਦਾ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਹੱਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਿਸਦਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਚਲੋ ਫੇਰ ਵੀ ਕੋਈ ਲੜ੍ਹ ਲਵੇ, ਪਰ ਅਣਦਿਸਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਲੜ੍ਹੇ ਡਰ ਵਿਚ ਬੁੜਬੁੜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਭੱਜਿਆ। ਸਿੰਘ ਪਠਾਨਾ ਦੇ ਆਹੂ ਲਾਹੁਣ ਲੱਗੇ। ਥੋੜੀ ਪਿਛਾਂਹ ਖਲੋਤਾ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਅੱਖਾਂ ਮਲ ਮਲ ਕੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਹੇ *ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜੱਥਾ ਹੈ' ਵਾਲੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਨਮੋਸ਼ੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਇਕ ਦਮ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਭੱਜਿਆ, ਫੇਰ ਮੁੜਿਆ, ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ, ਘੋੜਾ ਮੋੜਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਮੁੜਿਆ। ਲਛਮੀ ਫੇਰ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਦੌੜਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬੇਸੁਰਤੀ ਵਿਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
"ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘ ਆ ਗਏ ਹਨ... ". ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚੋਂ ਖਰੜ ਦਾ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਸਿਪਾਹੀ ਬੋਲਿਆ, "ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘ ਆ ਗਏ ਹਨ.. 'ਕੱਲੇ 'ਕੱਲੇ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਵਾ ਸਵਾ ਲੱਖ। ਇਹ ਫੌਜ ਹੁਣ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਲੜ੍ਹਣਾ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿਓ ਤੇ ਜਾਂ ਭੱਜ ਜਾਓ...", ਏਨਾ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚੋਂ ਐਸਾ ਘੋੜਾ ਦੌੜਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਅਬਦਾਲੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਰੁਕਿਆ।
“ਰਫਤਾਰ ਤੇਰੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਐਸੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖਬਰ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਰੰਗ ਇੰਝ ਉੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ", ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਅਬਦਾਲੀ ਬੋਲਿਆ।
“ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਦੀ ਤੌਬਾ ਹਜ਼ੂਰ ਇਹ ਮੁਹਰਿਓ ਨਹੀਂ ਘੇਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਬੋਲਿਆ।
"ਇਕ ਲੱਖ ਫੌਜ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿ ਲੜਾਕੇ ਸਿੰਘ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਿੰਘ ਆਪ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਮੈਂ ਕਾਇਰਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ • ਇਹ ਜਦ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੂਹਰਿਓ ਨਹੀਂ ਘੇਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ...
"ਜਾਨ ਬਖਸ਼ੋ ਹਜੂਰ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਲੱਗ ਗਿਆ. ਸਿੰਘ ਸੈਕੜੇ
