ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਭਲੇਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸਮਝ ਲਵੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਮਾਰੂਥਲਾ ਦਾ ਰੇਤਾ ਨੇ ਜਹਾ ਪਨਾਹ... ਇਹ ਤਾਂ ਕੋਈ ਛਲਾਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਜੰਗ ਲੜ੍ਹਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾ ਨਹੀਂ ਭਮੱਕੜਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਭਮੱਕਤਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਸਮਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਾ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਖਿੱਚੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। .. ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮਾ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੀ ਹੈ.. ''
"ਕੀ ਬਕਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹੈਂ... " ਅਬਦਾਲੀ ਜੇ ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕਦਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਹੋਰ ਕੀ ਕੁਝ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਜੈਨਾ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਬੇਸੁਰਤੀ ਵਿਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰਾ ਚੇਤੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਅਬਦਾਲੀ ਤੋਂ ਲੁਕਾ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗੀਦੀ ਕਾਇਰ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਬਦਾਲੀ ਖੁਦ ਉਹ ਵਰਤਾਰਾ ਦੇਖੇ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਾਪਰ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
"ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ੂਰ ਆਪਣੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰੋ ਸਾਡੀ ਤੋਬਾ ਹੈ ਜਹਾ ਪਨਾਹ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਰਣਾ ਦੇ ਜੇਤੂ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਮਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਤੈਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਮੇ ਸਮਝ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ... ਸਾਡੀ ਭਿਆ ਹੈ ਹਜੂਰ ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ", ਜ਼ੈਨ ਖਾਂ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਕਈ ਪੱਤੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੈਨੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਯੋਧੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ। ਪਰ ਜਦ ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਇਹ ਹੀ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਕਿ "ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗਊਆਂ ਹਾਂ ਹਜ਼ੂਰ ਮਾਰੋ ਚਾਹੇ ਰੱਖ ਲਓ...", ਤਾਂ ਅਬਦਾਲੀ ਵੀ ਕੀ ਕਰੇ।
ਹੰਕਾਰ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੈ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਨਾ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜ਼ੈਨੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਮਾਣ ਤਾਂ ਵਧਾਇਆ ਹੀ ਸੀ।
"ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇ... ਹਮਲਾ ਵੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ... ਜੇ ਅਸੀਂ ਪਾਨੀਪਤ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਆਈ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ
