ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸਿਖ ਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮ ( ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ. " ਆਪਣੇ ਇਕ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਅਬਦਾਲੀ ਬੋਲਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਸ ਲਈ ਤੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਲਈ ਵੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ । ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਅਬਦਾਲੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪਾਨੀਪਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਕਦੇ ਰਾਜ ਗੱਦੀਆਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲੜਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੜੇਗਾ। ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਜੈਨੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਵਾਸ ਵੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ,

"ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਏਥੇ ਕੋਈ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਆਏ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਆਏ ਸੀ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸੈਕੜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਬਕ ਸਿਖਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. ਪਰ ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ 'ਟੈ" ਹਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ '2' ਭੰਨਣ ਲਈ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਲਤਾਂਗੇ "

ਸਿਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਢਾਬ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਛੱਲ ਵਾਂਗ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਇਕੱਠੇ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਆ ਖਲੋਤੇ ਤੇ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਰਾਮ ਜੰਗਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਲਕ ਕੀਤੀ। ਅਬਦਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪਠਾਨਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੋਈ।

ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਭੱਜ ਕੇ ਵਹੀਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਖਲੋਤਾ। ਪਰ ਐਤਕੀਂ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਮਗਰ ਨਹੀਂ ਮੁੜਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਟਸ ਤੋਂ ਮਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਅਬਦਾਲੀ ਸਾਫ ਸਾਫ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਹਾਥੀ ਵੱਲ ਸਿੱਧੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਮਾ ਲਾਇਆ, ਸ਼ਿਸਤ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਬੰਦੂਕ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਅੱਖ ਪਾਸੇ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਦਾਰ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੁੜ ਅੱਖ ਬਦੂਕ ਨਾਲ ਲਾਈ, ਸ਼ਿਸਤ ਬੰਨ੍ਹੀ ਤੇ ਤਾੜ ਕਰਦੀ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ...

ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਿਘਾਤ ਨਿਕਲੀ ਅਫਗਾਨ ਸੈਨਾ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਰੰਗ ਪੀਲੇ ਪੈ ਗਏ...