ਨਹੀਂ ਏਸ ਗੱਲ ਤੋਂ...
"ਮੁਆਫੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜਥੇਦਾਰ ਜੀ. ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਫਿਕਰ ", ਖਿਮਾਂ ਮੰਗਦਿਆਂ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਬੋਲਿਆ।
"ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ "ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿਚੋਂ ਘੋੜੇ ਦੇ ਚਾਬਕ ਮਾਰ ਕੇ ਦੌੜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਇਰ ਤੇ ਡਰਾਕਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇਗਾ... ਤੇ ਐਸੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਐਸੀ ਭੁੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦੀ...". ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਸਰਦਾਰ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਿਆਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਮਸ਼ੱਕਤ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਆਰਾਮ ਲਈ ਕੋਈ ਮਖਮਲੀ ਆਸਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਮੁਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਅੱਗ ਵਰਾਈ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗੋਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਜੀਆਂ। ਹੁਣ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਬਾਈ ਫੱਟ ਲੱਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਰੋਸ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਹ ਹੁਣ ਕੁਝ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਸਰਦਾਰ ਮੁੜ ਨਾ ਕਹੋ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਫੱਟ ਪੰਥ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਖਬਰ ਪਿਛਾਂਹ ਪੁਚਾਈ।
"ਜਥੇਦਾਰ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਵੀਹ ਬਾਈ ਫੱਟ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਤਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਹਨ", ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਜਦ ਨਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਉੱਨੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਫੱਟ ਸਨ। ਲਹੂ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਏਨਾ ਚੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰਾ ਬਾਣਾ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਪੰਥ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਏ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਬਚਾਇਆ' ਜਾ ਸਕੇ।
" ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਕਲਗੀਧਰ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ, ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਬ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਿੰਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੇ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣੇਗਾ... ਸੋ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ
