ਸਤਿਗੁਰ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਧਰਮ ਹੋ ਜਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਲੀਦਾਨੀ ਕੌਣ ਹੋਏਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਗ ਏ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਾਂ"

"ਕੋਈ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗ ਸਾਹਿਬ ਜੁਝਾਰ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਾਗ ਫੜ੍ਹਨ ਦੇ ਮੰਤਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ. ਠੂਹੀਂ ਫੜ੍ਹਨ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਦੇ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਰੋਕਿਆਂ ਰੁਕਿਆ ਹੈ। ਕਦੇ ਬਾਜ ਨੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਿਹਾਂ ਆਪਣੀ ਰਫਤਾਰ ਘੱਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਵੀ ਸੀ.

"ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਲੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ"

ਤਾਂ ਉਹ ਬੋਲੇ ਸਨ. "ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਲੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਮਰਨਾ ਤਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ" ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਦਮਦਮੇ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਜੱਥੇ ਵਿਚੋਂ ਮਝੈਲ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਾਨ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਹੇ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਫਗਾਨਾਂ ਵੱਲ ਸਿੱਧੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਪਹਿਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ ਤਾਂ ਕਈ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ। ਪਠਾਨ ਰੁਕ ਗਏ ਤੇ ਥੋੜਾ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਏ। ਸਿੰਘਾਂ ਤੀਰ ਕਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਚਾੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਫਗਾਨ ਮਾਰ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਸਨ। ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਰੋਕਿਆ,

"ਏਥੇ ਖਲੋ ਕੇ ਹੀ ਲੜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਜਿਆਦਾ ਅੱਗੇ ਨਾ ਜਾਓ"

ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਤੀਰ ਓਧਰ ਨੂੰ ਛੱਡੋ। ਭਾਵੇਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓ ਵਧਦੇ ਪਠਾਨਾ ਦਾ ਵੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਏਨੇ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।

ਸਿੰਘਾਂ ਕੋਲ ਤੀਰ ਮੁੱਕਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਮਦਮੇ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਤੀਰ ਇਕੱਤ੍ਰ ਕਰਕੇ ਮਝੈਲਾਂ ਤੀਕ ਪੁਚਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਈ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੀਰ ਖਿੱਚ ਖਿੱਚ ਕੱਢੇ। ਪਰ ਤਦ ਤੀਕ ਅਫਗਾਨ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਗਏ। ਹੁਣ ਦਮਦਮੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਢੀਮਾਂ ਚੌਂਕ ਕੇ ਅਬਦਾਲੀ ਲਸ਼ਕਰ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਰ ਸੰਜੋਆਂ ਪਹਿਨੀ