ਪਿਆ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਇਤਮਿਨਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਗਜ਼ਬ ਸ੍ਰੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾ ਲਈਆਂ ਸਨ।
ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਫੇਰ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ। ਏਧਰੋਂ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ ਵਾਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇਸਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਹਾਥੀ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤੁਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਗੇ ਅੰਦਰ ਹੱਥ ਪਾਇਆ। ਟੋਲ ਕੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀ। ਇਹ ਕੋਈ ਸਿੱਕਾ ਸੀ। ਇਬਾਰਤ ਸੀ,
'ਮੁਲਕ ਅਹਿਮਦ ਗ੍ਰਿਫਤ ਜੱਸਾ ਕਲਾਲ'
ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਸਿਖ ਲਸ਼ਕਰ ਸਮੇਤ ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਅਬਦਾਲੀ ਸਿੱਕੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ, ਬੋਲਿਆ,
'ਮੁਲਕ ਅਹਿਮਦ ਗ੍ਰਿਫਤ ਜੱਸਾ ਕਲਾਲ'
ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਭ ਸਿਖ ਸਰਦਾਰ ਵਾਪਸ ਵਹੀਰ ਕੋਲ ਪਰਤ ਆਏ। ਸਭ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਫੱਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਸਰਦਾਰ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਹ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਸੱਤ ਫੱਟ ਨਾ ਹੋਣ। ਵਹੀਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਰ ਫੱਟੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਓਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਮਾਰੇ ਗਿਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਈ ਜਿਸ ਦੇਹ ਕੋਲ ਵੀ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਕੂਚ ਕਰ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗੱਡਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਦ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਰੇ ਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ।
"ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਵਹੀਰ ਤੇ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਲੜਾਕੇ ਸਿੰਘ ਰਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਲੱਖ ਦਾ ਜੱਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੋਈ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕੋਈ ਸੱਠ... ਪਰ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੇ ਚਾਚਾ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ
