"ਆਖਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਬੱਬ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਣਗੇ ਤਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣਗੇ", ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਨੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
"ਐਸੀ ਕੁਝ ਖਾਸ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਬਸ ਇਕ ਸੁਪਨੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ...
"ਜੰਗਾਂ, ਕਤਲੇਆਮ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਜਹੀ ਜਿੰਦਗੀ. ਜਿਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨੇ ਦੁੱਰੇ ਦੁਰਾਨੀ... ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ... "ਜੰਗ ਸਾਡਾ ਕਿੱਤਾ ਹੈ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ... ਜੰਗ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਕਤਲੇਆਮ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਤਬਾਹੀਆਂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲਗਭਗ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆ ਰਹੇ ਨੇ... ਜਦ ਤੋਂ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤੇ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਨਾਲੇ ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਨਾ ਆਉਣ, ਉਸ ਦੇ ਅਫਗਾਨ ਖੂਨ 'ਤੇ ਸਗੋਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜੰਗ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਆ ਕਰੇ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ".
"ਫੇਰ ਹਜ਼ੂਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉੱਡ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ...", ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
"ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਲਗਭਗ ਰੋਜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ। ਮੈਂ ਪਾਨੀਪਤ ਵਿਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਇਕ ਦਮ ਕੁੱਪ ਰਹੀੜ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਪਾਨੀਪਤ ਤੇ ਕੁੱਪ ਰਹੀੜ ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੜਾ ਮੈਦਾਨ ਪਾਨੀਪਤ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕੁੱਪ ਰਹੀੜ, ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਰਤਾਰੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਨੀਪਤ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੰਗੀ ਸਮਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਕੁੱਪ ਰਹੀੜ ਵਿਚ ਨਿਹੱਥੇ ਸਿਖ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਖਲੋਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੋਲੀਆਂ ਵੱਜਣ 'ਤੇ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖ ਦੇਖ ਹੱਸਦੇ ਹਨ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ। ਕੁੱਪ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਨੀਪਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ, ਉੱਥੇ ਖਲੋਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਕਰਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਦਿਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਾਨੀਪਤ ਵਿਚ ਮਰਾਠੇ ਮੇਰੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ...
ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ,
"ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ?", ਮੌਲਵੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
"ਵਾਪਰਦਾ ਤਾਂ ਸਭ ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਹੈ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਧਰਤੀਆਂ ਦੇ ਫਰਕ ਦਾ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਤਕ ਇਹੋ ਸਮਝਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕੋ ਜਹੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਕਾਇਰਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਏਥੋਂ ਤਕ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਹੋ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਕੁਲ ਧਰਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ. "
"ਜੀ ਅਸੀਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਾਂ ਹਜ਼ੂਰ " ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
"ਫੇਰ ਇਕ ਦਮ ਸੱਨਾਟਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਪਾਸੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਹੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਖਲੋਤਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹਾਂ । ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਤਾਂ ਮੈਂ 'ਕੱਲਾ ਹੱਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੱਸਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲਿਓ ਕੁਝ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉੱਠਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਠਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ ਸੈਕੜੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉੱਠ ਖਲੋਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ... ਇਕ ਵੀ ਮਰਾਠੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ... ਉਹ ਉੱਠਦੇ ਨੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਸਦੇ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹੋਣ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਮੈਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹ ਹੱਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਇਕ ਧਮਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ...
"ਜੀ ਹਜੂਰ....ਕੈਸਾ ਧਮਾਕਾ..?"
ਇਕ ਧਮਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੋਗ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਨੇ... ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਦੇ ਢੇਰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਨੇ । ਪਰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਹੱਸਦਾ ਨਹੀਂ.. ਤੇ ਫੇਰ...", ਕਹਿੰਦਾ ਅਬਦਾਲੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
" ਤੇ ਫੇਰ ਕੀ ਹਜੂਰ ਫੇਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?"
