'ਜੜ ਰਹਿ ਜਾਨੀ ਨਾ ਰਹਿ ਮਾਨੀ'

ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਸੇ. " ਬੋਲ ਅਜੇ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਬਾਬੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੈਬੇ ਨੇ ਘੜੂੰਏ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਘਣ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਤਾੜ ਤਾੜ ਕਰਦਾ ਜਾਨੀ ਮਾਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਖਰਬੂਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿੱਲਰ ਗਏ।

ਜਾਨੀ ਖਾਂ ਤੇ ਮਾਨੀ ਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੇਰਾਂ ਸਰਹੰਦ ਤੀਕ ਸੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਭਰਾ, ਚੌਧਰੀ ਸਭ ਦੇ ਸਿਰ ਹਥੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭੰਨੇ ਗਏ। ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਰੰਘੜ ਜਾਂ ਮੁਗਲ ਬਚ ਸਕੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਤੇ ਜਾਂ ਉਹ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਨੀ ਤੇ ਮਾਨੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਲਈ 'ਹਾਅ ਦਾ ਨਾਅਰਾ' ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਮਲੇਰਕੋਟੀਏ ਪਠਾਨਾ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਰੰਘੜ ਹਥੋੜਿਆਂ, ਘਣਾ ਤੇ ਭਗਤੀਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਪੰਥ ਨੇ ਗੁਰਮਤਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਪੀ ਜਾਨੀ ਮਾਨੀ ਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੀ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹਥੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਫੇਹੇ ਗਏ। ਸਿੰਘਾਂ ਏਨੇ ਰੋਸ ਵਿਚ ਹਥੌੜੇ ਚਲਾਏ ਕਿ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਖਿੱਲਰ ਗਈਆਂ। ਮੋਰਿੰਡੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ, ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਮੋਰਿੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰੰਘੜ ਕੁਰਾਲੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਸੋ ਮੋਰਿੰਡਾ ਲੁੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਅਗਲਾ ਹੱਲਾ ਕੁਰਾਲੀ ਵੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਜੇ ਸਿੰਘ ਕੁਰਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆ ਕੇ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ,

"ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਸਾਡਾ ਇਕ ਹੋਰ ਦੋਖੀ ਸਰਹੰਦ ਵਾਲੇ ਜ਼ੈਨੇ ਦਾ ਦੀਵਾਨ, ਖਰੜ ਵਾਲਾ ਲਛਮੀ ਨਰੈਣ, ਵੀ ਕੁਰਾਲੀ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਗਰਾਹੀ ਕਰਦਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ"

ਜ਼ੈਨ ਖਾਨ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ, ਸੋ ਉਗਰਾਹੀ ਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੂਹ ਦੇਣ ਦੀ ਦੇਰ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਘੋੜੇ ਲਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਵੱਲ ਦੌੜਾ ਦਿੱਤੇ। ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਤੁਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡੀ ਧੂੜ ਦੇਖ ਕੇ ਲਛਮੀ ਨੂੰ