

ਲਈਆਂ ਸਨ। ਸਿਕਾਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਬਚਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਸਹੇ ਵਾਂਗ ਜੋ ਲਗਭਗ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਜਬਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਗ ਦੀ ਔਖ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪਰ ਚੇਨ ਖਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਰ ਗਿਆ। ਏਧਰ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦ ਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਬਲੋਹੀ ਦੇਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਾਤ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਫਰਕ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾਇਨ ਨਹੀਂ ਰਖਦੇ ਸਨ।
ਥੱਕੇ ਅੱਕੇ ਪਏ ਜੈਨ ਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਚਾਅ ਦੀ ਇਹ ਤਸੀਲ ਆਈ। ਉਸ ਕੋਲ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਤੇ ਰਹਿਰਲੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਅਫਗਾਨ ਗਿਲਜਿਆਂ ਕੋਲ ਪੁਚਾ ਦਿੱਤ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹੋ ਟੁਕੜੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਫਟ ਤੇ ਮੁਹਾਈਆ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਤੇੜਨੀ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਸੇਖੀ ਨਹੀਂ ਹਕਰੀ।
ਗਿਲਜਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਤਪਾਂ ਆਪਣੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਪਤੀ ਦੇ ਅੱਗ ਬੀੜ ਲਈਆਂ ਤੇ ਰਹਿਕਲੇ ਚਰਵਾਣੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਧਰ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲ ਕਰ ਲਏ। ਲੰਬੀ ਨਾਲੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੂਰ ਤੀਕ ਮਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਗਿਲਜਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਕਤਾਰ ਮਗਰ ਦੋਨੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਹੰਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਉਨਾਂ ਤੇ ਮਗਰ ਸਭ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੇ।
ਤੇ ਆਪ ਜ਼ੈਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਗਰ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਅੰਗ ਰੱਖਿਆਰਾਂ ਦੇ ਰਲੇ ਨਾਲ ਖਲੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਜੈਨੇ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੋਰਚਾ ਪੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤੋਪਾਂ ਸਰਹੰਦ ਵੱਲ ਜਿੱਧਰ ਕਰਨੇ ਦਲ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਖਲੇਟੇ ਸਨ. ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰ੍ਹਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਜ਼ੈਨੇ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਤੋਪਾਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪੇਗਾ ਕਿ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਏਧਰੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਏਧਰ ਭੱਜੇ ਆਉਣਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਿਪਾਈਆਂ