ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਆ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਲਾਲੇ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਭੇਜ ਜਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਭਲਾਈ ਜਾਣੀ। ਪਰ ਪਿੱਛੋਂ ਤਰਨੇ ਦਲ ਦੇ ਸੂਰਮੇਂ ਗਿਲਜਿਆ ਵਾਲਾ ਮੋਰਚਾ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ. ਉਹਨਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਛਲਕ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੈਨੇ ਦੀ ਭੇਜ ਰਹੀ ਫੌਜ ਬੇਸੁਧ ਜਹੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖਲੇ ਗਈ।
"ਭੱਜਿਆਂ ਜਾਨ ਨਹੀਂ' ਬਚਨੀ, ਜਾਨ ਬਚਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਸਿੰਟ ਵਿਓ ਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਜਾਓ", ਤਰਨੇ ਦਲ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਬਾ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੈਬਾ ਬੋਲਿਆ।
ਫੌਜ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ। ਸਰਹੰਦ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਚੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਸਿੱਟ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਤਾਰੀਖ ਵਿਚ ਇਹ ਗੋਲ ਸਿਖ ਸਦਾ ਫਖ਼ਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਸਿੱਟਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਵੀ 'ਦੁਸ਼ਮਨ' ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਝਰੀਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ। ਦਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਪੱਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
ਇਹੋ ਸਿਖੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ।
ਤੇ ਜੈਨਾ " ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਖਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, "ਜੈਨਾ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ.. ?"
"ਕਾਹਨੂੰ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਗੋਲੀ ਵੱਜਣ 'ਤੇ ਉਹ ਭੁੰਜੇ ਜਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਹਜੇ ਪ੍ਰਾਨ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ ਸਨ"। ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ।
ਤੇ ਫੇਰ
ਸਿੰਘ ਜੈਨੇ ਨੂੰ ਟੋਲਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ।
"ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਨਿਕਲੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਬਚ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ", ਬਾਬਾ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬੋਲਿਆ,
"ਕਿਹੜਾ ਘੋੜਾ ਸੀ ਜ਼ੈਨੇ ਦਾ " ਬਾਬੇ ਨੇ ਸਮਰਪਨ ਕਰ ਗਏ ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
"ਔਹ ਸੀ ਜੀ ", ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਇਕ ਘੋੜੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।
"ਓਥੇ ਦੇਖੋ ਭਾਈ ", ਬਾਬੇ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੈਨੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਕੋਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
