ਇਕ ਬਣਾ ਉਸਾਰ ਕੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀ ਧਰੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਦੋਆ ਸਾਹਿਬ ਤਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ 'ਪੰਜ ਸ਼ਸਤਾਂ" ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੰਗਤ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਦੇ ਸਮੇ ਸਿੰਘ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ.
"ਤੀਰੋ ਤੁਰੰਗੇ ਸਭ ਰਾਮਜੰਗੇ॥
ਬਨਖ ਧਾਰ ਅਣੀਅਰ ਕਮੰਦ ਕੋਰੜਾ
ਪੰਜ ਸਸਤਰ ਪਰਵਾਣ॥
ਚੌਂਕੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਜਾ ਕੇ ਤਖ਼ਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਚੌਨੀ ਨੂੰ ਢਲ ਕੇ ਉੱਪਰ ਸਸਤਰ ਸਜਾਏ ਗਏ। ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਧੂਪਾਂ ਬਾਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਕ ਸਿੰਘ ਸਸੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਸਾਹਿਬ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਇਹਨਾਂ ਸਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਜਾਣ ਕੇ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਰ ਦਰਬਾਰ ਸਜ ਗਿਆ।
ਸਰਹੰਦ ਵਾਸੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਮੁਖੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜ਼ਰੀ ਜੀ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਵੀ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ.
"ਸਮੂਹ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਚਰਨ ਬੰਦਨਾ। ਅਸੀਂ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਅੱਗੇ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਹ ਕਥਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੇ ਅਸ ਆਪ ਦੇਖੀ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਭੁੱਲਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਅਗਾਉ ਮੁਆਫੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ"
ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੋਈ।
"ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੁਟਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇਵੇ। ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੰਗਤ ਸਣੇ ਏਥੇ ਆਏ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਚੁੱਪ ਚਪੀਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸੂਲ ਉੱਠਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੀੜ ਨਾਲ ਕਰਾਹੁਣ ਲੱਗਾ। ਕੋਈ ਅਫਾਰਾ ਕਹੇ ਤੇ ਕੋਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਰ ਸਿਆਣੇ ਕਹਿਣ ਕਿ 'ਪਾਪ' ਲੱਗਾ ਹੈ।
