ਨਾਮਵਰ ਰੁਹੇਲੇ ਸਰਦਾਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਤਰਾਵਤੀ ਆ ਗਿਆ। ਏਥੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਤੁਰਕਾਂ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਘਾਹ ਬਦਲੇ ਬੋਲ ਬੁਲਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੱਲ ਨਿੱਬੜ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸੇ ਤੁਰਕ ਫੌਜਦਾਰ ਨੇ ਮੌਕਾ ਜਾਣ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ।
"ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨਾਲ ਕਰੋੜ ਸਿੰਘੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਰੁਕੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਫੜ੍ਹ ਲਈ ਕਈ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਪੰਥ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਖਾਲਸੇ ਦੇ 'ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾਅਵੇ' ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਤੀਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ...
ਚੜ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨੈ ਸੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤਕਾਯਾ
ਸਰਹੰਦ ਫਤਹਿ ਹੋ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਤਰਨਾ ਦਲ ਨੇ ਦੁਆਬੇ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਕੋਈ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ 'ਤੇ ਨਾ ਖਲੋ ਸਕਿਆ ਤੇ ਦਲ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਸਣੇ ਦੁਆਬਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਤਰਨਾ ਦਲ ਨੇ ਹੁਣ ਕਦ ਰੁਕਨਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਚਾਲਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਬਲੀ ਮੇਲ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਭੇੜ ਕੇ ਮਗਰ ਇੱਟਾਂ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਿੰਘਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਉਦਾਲਾ ਲੁੱਟ ਲਿਆ।
ਡਰਪੋਕ ਕਾਬਲੀ ਮਲ ਕਦ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਅੱਗੇ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜੀਆਂ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੁੱਚੜਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ।
ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਗਊ ਹੱਤਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਬੰਦ ਹੋਵੇ।
ਪੰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਿਤ ਨਜ਼ਰਾਨੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕਾਬਲੀ ਮਲ ਵਿਟਰਿਆ ਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋ ਬੈਠਾ। ਸਿੰਘ ਤੁਰੰਤ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਭੰਨ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਲੁੱਟ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਝਬਦੇ ਹੀ ਕਾਬਲੀ ਮੱਲ ਨੇ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਸਭ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨ ਲਈਆਂ।
"ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੁੱਚੜਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪ ਦੰਡ ਦਿਆਂਗੇ, ਪੰਥ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਨਜ਼ਾਰਾਨਾ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਕਿੰਨਾ ਭੇਟ ਕਰੀਏ... ਕਾਬਲੀ ਮੇਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਕੀਲ ਖਾਲਸੇ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।
ਬਾਬੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਕਾਬਲੀ ਮੇਲ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਲਾਹੌਰ ਹੀ ਟਿਕਣਾ ਸੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਮਹੀਨੇ ਕਾਬਲੀ ਮੇਲ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਵਸੂਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਬੁੱਚੜਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਵੀ ਉਸ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚ ਦਿਵਾਈ। ਕਾਬਲੀ ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਲਾਹੌਰ ਹੁਣ ਖਾਲਸੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
