

ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜੰਡਿਆਲਾ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰੜਕਦਾ ਤੀ। ਪਹਿਲੇ ਹੱਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਰਹੀਮ ਖਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਜੰਡਿਆਲੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੰਡਿਆਲਾ ਮਾਰਦਿਆਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣੀ। ਨਾ ਤਾਂ ਆਕਲ ਦਾਸ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੁਰਾਨੀ ਫੌਜ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਜੰਡਿਆਲੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਟਕਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਅਬਦਾਲੀ ਮੁੜ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਿਆ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੁਝ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਠਾਹਰ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਿੰਘਾਂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿਚ ਦਮ ਕਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਿੰਘਾਂ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜਦ ਹੀ ਕੋਈ ਦੁਰਾਨੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਪਾਰ ਬੁਲਾ ਦਿੰਦੇ। ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਹੱਲੇ ਕੀਤੇ।
ਅੱਕ ਕੇ ਦੁਰਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਾਬਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਰਾਵੀ ਦੇ ਪੱਤਣਾ 'ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜਾ ਢਾਹਿਆ। ਹਲਾਂਕਿ ਅਬਦਾਲੀ ਤਾਂ ਰਾਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਖਲੋਤਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਪਠਾਨਾ ਦੀ ਵਾਦ ਧਰ ਲਈ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਹ ਦੰਦ ਕਰੀਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਰਾਵੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਕਿਹੜਾ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਖਹਿੜਾ ਛੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਜਿਹਲਮ ਤੱਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
"ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਨਾ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ?" ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
“ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ", ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਪਿਪਲੀ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਤਾਂ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
ਜਿਹਲਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕਦੇ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅਬਦਾਲੀ ਚਾਚੇ ਸਰ ਬੁਲੰਦ ਖਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। ਉਹ ਰੁਹਤਾਸ ਦਾ ਫੌਜਦਾਰ ਸੀ। ਸਿਖਾਂ