

ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੋਰਚੇ ਮੱਲ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।
" ਸਿੰਘ ਆ ਗਏ ਹਜ਼ੂਰ,... ਸਿੰਘ ਆ ਗਏ...', ਕਿਸੇ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਭਰੀ ਖਬਰ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਰ ਬੁਲੰਦ ਖਾਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਇਕ ਮੁਗਲ ਪਹਿਰਭਰੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਾ ਦਿੱਤੀ।
" ਸਿੰਘ ਆ ਗਏ ? ਕੀ ਬਕਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ?", ਹੋਰ ਹੁਣ ਬੁਲੰਦ ਖਾਨ ਕੀ ਬੋਲਦਾ।
"ਸਚਮੁਚ ਹਜੂਰ. ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ. ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਦੇਖ ਲਓ...", ਚੁਬਾਰੇ ਦੀ ਬਾਰੀ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਗਲ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬੋਲਿਆ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
"ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾਵੇ, ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਤਹਿ ਪਾਵੇ ਧੰਨ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਿਰਲੱਥ ਯੋਧੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ"
..ਤੇ ਸਾਡੀ ਫੌਜ... ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਸਾਡੀ ਉਹ ਫੌਜ ?", ਬੁਲੰਦ ਖਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਜੁਬਾਨ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।
"ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ੂਰ...", ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਬੋਲਣਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਨੇ ਮੁਨਾਸਬ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਾਰੇ ਬੁਰਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਿਖ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਮੋਰਚੇ ਮੱਲ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮਜੰਗਿਆਂ ਤੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਤੇ ਬੁਲੰਦ ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗਿਲਜਿਆਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਹਰਨ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿਚ ਸਨ, ਪਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਫੁੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਪਠਾਨਾ ਦੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਬੀੜੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਅੱਗ ਵਰ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਗਿਲਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ ਕਿ ਕਿਧਰ ਜਾਣ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ। ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਉਹ ਘਿਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਫੌਜ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ... ਤੇ ਜੇ ਹੁਣ ਫੌਜ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓ ਆ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵੀ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਬਾਜ਼ੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਪਲਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਘ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਪਠਾਨ