ਕੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ।
ਐਸੀ ਮਾਰੋ ਮਾਰ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਟੱਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਫਗਾਨ ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ । ਉਹ ਤਾਂ ਅਜ ਤਕ ਜਿਧਰ ਵੀ ਗਏ ਸਨ ਆਪ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣਕੇ ਗਏ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਲੜੀਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੀਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਲ ਤਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਪਾਨੀਪਤ ਦਾ ਜੇਤੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਮਨਾ ਪਾਰ ਦੇ ਸਭ ਰਾਜੇ ਰਜਵਾੜੇ ਤੈਅ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਖੁਦ ਭੈਅ ਭੀਤ ਹੋਇਆ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਤੋਪਾਂ, ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਲੱਖਾਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਘਬਰਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਉੱਡਿਆ ਰੰਗ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਹੋਰ ਪਤਾਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਆਖਰ ਉਹ ਘੜੀ ਆ ਗਈ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਝੱਖੜਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਘੋੜੇ ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਧਸਾ ਦਿੱਤੇ । ਦੋਹਾਂ ਦਲਾਂ ਦੇ ਭਿੜਨ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਪਠਾਨਾ ਦੇ ਆਹੂ ਲਾਹੁਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਏਨੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੀ ਬਚੀ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਵੀ...
ਹਨੇਰਾ ਏਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਤਾਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰਾਤ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਕੀ ਮੱਠੀ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਪਰ ਅਫਗਾਨਾ ਲਈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
“ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਦਹਾੜ ਜਹੀ ਗਰਜ਼ ਹੈ ਸਾਡੇ ਬੜਿਆੜਾਂ ਦੇ ਜਬਾੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਫਗਾਨ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੀ ਕਿ ਵੈਰੀ ਦਹਾੜ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਨੱਸ ਜਾਏ...", ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਬਦਾਲੀ ਬੋਲਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੁਣ ਲਏ ਸਨ। ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ,
"ਮੈਂਅਅਅਅਅ.....ਅਅਅਅਅ",
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਅਬਦਾਲੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਿਖ
