ਸਰਦਾਰ ਕੁਝ ਬੋਲਦਾ, ਮੇਮਨੇ ਦੀ ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿਖ ਦਲ ਵਿਚ ਹਾਸਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਉਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀਏ
"ਮੈਂਅਅਅਅਅ.....ਅਅਅਅਅ",
ਤੇ ਇਹ ਸਿੰਘ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਸਨ।
"ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾਵੇ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਫਤਹਿ ਪਾਵੇ ਧੰਨ ਧੰਨ ਭਾਈ ਬਾਜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ", ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੈਕਾਰਾ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਬਘਿਆੜ ਸਚਮੁੱਚ ਮੇਮਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ । ਪਰ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਗਏ। ਪਹਿਲੇ ਹੱਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਆਨੰਦਪੁਰੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੇ ਕਾਬਲੀ ਮੇਮਨਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਜਤ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।
ਖਾਲਸਾ ਜਾਨ ਤਲੀ 'ਤੇ ਧਰ ਕੇ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਜਾਨ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਸਿੰਘ ਸਦਾ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਭੰਗ ਕਰੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਿਚ ਵੀ ਬਿੰਦ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ। ਗੁਰਧਾਮ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਸਿਰ ਲਾਹ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਆਪ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੋਖੀ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦੇਣੇ ਤੇ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਾ ਕੇ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਕਲਗੀਧਰ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੱਗ ਜਾਣੀ। ਸੋ ਮੌਤ ਵੱਲੋਂ ਬੇਖਬਰ ਸਿੰਘ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿਚ ਜੂਝ ਰਹੇ ਸਨ।
"ਧੰਨ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸੋਢੀ ਸੁਲਤਾਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਬਲ ਬਖਸ਼ਿਓ", ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਇਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅੱਡੀ ਲਾਈ ਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਵੱਲ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਬਦ ਸਾਰੇ ਦਲ ਨੇ ਸੁਣਿਆਂ,
"ਨੀਕੀ ਕੀਰੀ ਮਹਿ ਕਲਿ ਰਾਖੈ
ਭਸਮ ਕਰੈ ਲਸਕਰ ਕੋਟਿ ਲਾਖੈ॥"
ਘੋੜਾ ਭਜਾਉਂਦਾ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹੋ ਸਬਦ ਜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਰਲ ਕੇ ਏਨੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਅਬਦਾਲੀ ਵੱਲ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਸੀ।
ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੋ ਸਕਦਾ
