ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭੇਡਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਵੀ ਹੋਣ ਇਕੱਲੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।
" ਰੋਕੋ ਇਸ ਨੂੰ " ਘੋੜਾ ਪਿਛਾਂਹ ਕਰਦਾ ਅਬਦਾਲੀ ਬਸ ਏਨਾ ਕੁ ਹੀ ਬੋਲ ਸਕਿਆ।
"ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚੋਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਆਪ ਬੱਠਲ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਗਾਰ ਕੱਢਦੇ ਰਹੇ, ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪੂਰਿਆ ਹੈ ਤੂੰ ਪਾਪੀਆ ਤਕੜਾ ਹੋ ਜਾ " ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨੇਜ਼ਾ ਚਲਾਇਆ। ਸ਼ਕਦਾ ਹੋਇਆ ਨੇਜ਼ਾ ਅਬਦਾਲੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਘੋੜਾ ਹੋਰ ਪਿਛਾਂਹ ਕੀਤਾ। ਨੇਜਾ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਗੱਡਿਆ ਗਿਆ। ਡਰ ਕੇ ਘੋੜਾ ਸੀਖ ਪਾਓ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਸੰਭਲ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੋਂ ਧੜੱਮ ਕਰਦਾ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਪਿਆ।
ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਮਰਕਸੇ ਵਿਚੋਂ ਕਮੰਦ ਕੋਰੜਾ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਅਬਦਾਲੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਕਮੰਦ ਕੋਰੜੇ ਦੇ ਲਾਟੂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮੂਹਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਮਤੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭੰਨਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। 'ਕੱਲਾ ਸਿੰਘ ਹੀ ਸੈਕੜੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂਹਰੇ ਲਾਈ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।
ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਪਏ 'ਦੁਰੇ ਦੁਰਾਨੀ' ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਪਾਨੀਪਤ ਦਾ ਜੇਤੂ ਇਕ ਇਕੱਲੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਲਿਟਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਨੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਖਾਸ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਇਕੱਲੇ ਸਿੰਘ ਦੁਆਲੇ ਗੋਲ ਘਤੇਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਦੋ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਚੁਣਵੇਂ ਅਫਗਾਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਚਾਰ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਘੇਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਗਾਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਸ਼ਸਤਰ ਬਹੁਤ ਮਾਰੂ ਸੀ, ਜੋ ਐਸੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਨ ਲਈ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
“ਨੀਕੀ ਕੀਰੀ ਮਹਿ ਕਲਿ ਰਾਖੈ
ਭਸਮ ਕਰੈ ਲਸਕਰ ਕੋਟਿ ਲਾਖੈ॥"
ਸਿੰਘ ਸਬਦ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਾ। ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਧੋਣ ’ਤੇ ਥਾਪੀ ਦਿੱਤੀ, ਸਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਲਗਾਮ ਛੱਡੀ ਤੇ ਰਕਾਬਾਂ ਸਹਾਰੇ ਕਾਠੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਘੋੜਾ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਗੋਲ ਗੋਲ ਗੇੜੇ ਕੱਢਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਮੰਦ ਕੋਰੜਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁਮਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਲਾਟੂ ਜੀਹਦੇ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵੱਜਦੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਸ
