ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਬਦਾਲੀ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਜ ਤਕ ਉਸ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਭੱਜਿਆ ਸੀ। ਤੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਰਬੀ ਘੋਟੋ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਫੌਜਦਾਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਮਗਰ ਭੱਜੇ। ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਬਦਾਲੀ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤਕ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ ਹੁਣ ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸਾਫ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੂਹਰੇ ਮੂਹਰੇ ਅਬਦਾਲੀ, ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੇ ਸਭ 'ਨਾਮਵਰ' ਸਰਦਾਰ ਤੇ ਮਗਰ ਸਾਰਾ ਅਫਗਾਨ ਲਸ਼ਕਰ।
ਕਹਿਰ ਅੱਗੇ ਕੌਣ ਖਲੋ ਸਕਦਾ ਸੀ... ਅਬਦਾਲੀ ਨਹੀਂ ਖੜਿਆ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੇ ਟਿਕਣਾ ਸੀ।
ਦੋ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਮਰਹੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪਾਰ ਬੁਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਬਦਾਲੀ ਸਿੰਘਾਂ ਅੱਗੇ ਢਾਈ ਪਹਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਣਾ ਦਾ ਜੇਤੂ ਰਣ ਵਿਚੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਜਾਇਆ।
"ਢਲਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਫਗਾਨਾ ਦਾ ਸੂਰਜ ਵੀ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲਾ ਹੈ... ਹੁਣ ਢਿੱਲੇ ਨਾ ਪਓ ਤੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰੋ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ", ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਬਦਾਲੀ ਲਸ਼ਕਰ ਦੇ ਮਗਰ ਘੋੜਾ ਭਜਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
ਸਾਰੇ ਦਲ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਡੀ ਲਾਈ ਤੇ ਅਫਗਾਨਾ ਮਗਰ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਅਫਗਾਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਦਾਨ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ।
ਸਿੰਘਾਂ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਤੱਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਠਾਨ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਡੀਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਜਾਂਦਾ ਸਾਰਾ ਰਾਹ ਅਫਗਾਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਮੁਖੀ ਜਾਂਬਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅਬਦਾਲੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮਾਨੋਂ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿਚ ਅਬਦਾਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਢਾਬ ਤੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਪਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਤਾਂ
