ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਸੀ । ਅਫਗਾਨਾ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਭੇੜ ਲਏ। ਪਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਅੱਗੇ ਹੁਣ ਕਿਹੜੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਟਕ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸਿੰਘ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਭੰਨ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਵੜੇ ਤੇ ਅਫਗਾਨਾ ਦੇ ਆਹੂ ਲਾਹੁਣ ਲੱਗੇ। ਲੁਕਦੇ ਮਰਦੇ ਅਬਦਾਲੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਢੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ।
“ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਭਾਲੋ ਸਿੰਘੋ ਚੂੰਡ ਭੂੰਡ ਤੇ ਰੂੰਗਾ ਚੁਗਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ... ਸਿੱਧਾ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਜਾ ਹੱਥ ਪਾਓ.., ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਰ ਅਬਦਾਲੀ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਬਲ ਨੂੰ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ।
“ਅਬਦਾਲੀ ਆਪਣੇ ਫੌਜਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਟਕ ਵੱਲ ਨੱਸ ਗਿਆ ਹੈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ", ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਆ ਰਹੇ ਇਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਪੁੱਛੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅੱਡੀ ਲਾਈ ਤੇ ਅਟਕ ਵੱਲ ਭੱਜਿਆ।
ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਢਾਬ ਤੋਂ ਪਰਤਦਿਆਂ ਅਬਦਾਲੀ ਅੰਦਰ ਇਹ ਰੰਜ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਬਕ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾ ਸਕਿਆ, ਜੈਸਾ ਉਹ ਸੋਚ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਜਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਸਿਖ ਹੁਣ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਉੱਠ ਸਕਣਗੇ।
“ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਹਜੂਰ..", ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਵੀ, ਪਰ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ 'ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਨਿਸਚਾ ਸੀ।
ਠੀਕ ਵੀ ਸੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ, ਪਾਨੀਪਤ ਵਿਚ ਰੋਲੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਪਰ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਨੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਬਸ ਅੱਠ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਬੀਤੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਆ ਢਾਹਿਆ ਤੇ ਐਸਾ ਭਜਾਇਆ, ਜੈਸਾ ਉਹ ਕਦੇ ਭੱਜਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
"ਇਹ ਜੰਗ ਮੁੱਕੇਗੀ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਪੋਤਰੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣਗੇ...", ਅਟਕ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਅਬਦਾਲੀ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਦੇਖ
