ਝਗੜਾ ਕਰਨਗੇ । ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਅਸਾਡਾ ਰਵੱਈਆ ਵੇਖ। ਪੂਰੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਨਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਏ ਤੇ ਨਾ ਈ ਕੋਈ ਸਾਇਆ ਤੇ ਛੱਤ ਏ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਕੋਈ ਲੈਟਰੀਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਨੇੜੇ ਏਥੇ। ਜੇ ਹੈ ਵੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਉਹ ਵੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਫੇਰ ਉੱਥੋਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ੇ ਖਲ੍ਹਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ । ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਇਹ ਰੰਗ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ।" ਹੁਜਰੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਹਲ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅੰਦਰ ਬਹਿ ਗਏ। ਮੈਨੂੰ ਚਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਜਾਵਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਸਾਈਂ ਆ ਗਿਆ । ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਆਖਿਆ, "ਤਿੰਨ ਗਲਾਸ ਚਾਹ ਦੇ ਲੈ ਆ।” ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਚਾਹ ਲੈ ਆਇਆ। ਚਾਹ ਪੀਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਫੇਰ ਆਖਿਆ, "ਅਖ਼ਤਰ ਨੂੰ ਵੈਖ ਲੈ, ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਏ। ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਹੀ ਮਸੀਤ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ । ਅਖ਼ਤਰ ਦਾ ਪਿਉ ਅਬਦੁੱਲਾ ਮੇਰਾ ਬੇਲੀ ਸੀ। ਇਹਨੂੰ ਉਂਗਲੀ ਲਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਈ ਇਹਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਵੰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਤਖ਼ਤੀ ਲਿਖਣੀ ਸਿਖਾਈ। ਇਹ ਵੀ ਪੈਰੋਂ ਨੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਵੀ ਭੈੜਾ ਸੀ।"

ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਝੱਟ ਕੁ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਏ। ਚਾਹ ਦੇ ਘੁੱਟ ਭਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਤੀ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ । ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਆਖਿਆ, "ਉੱਥੇ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਟਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦੇ ਸਨ । ਲੋਟੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਅਲਾਉਦੀਨ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਈ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਘੁੱਟ ਲਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਲਾਉਦੀਨ ।"

"ਸੁਣਾ ਅਖ਼ਤਰ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਏ ?” ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਮਹੌਲ ਈ ਬਦਲ ਗਿਆ । ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਬਾਰੇ ਇੰਜ ਰਵਾਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਹੋਵੇ । ਹੁਣ ਤੀਕ ਕੀ ਹੋਇਆ ਏ, ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਏ ? ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਪਏ ਸਨ । ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਕੁੱਝ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਇਲਮੀ ਅਦਬੀ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਵੀ ਵਿੱਚੇ ਈ ਆ ਗਈ।

ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਨਜ਼ ਕਰਕੇ ਖੂਬ ਹੱਸਦੇ ਸਨ। ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਨਾਲ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਖੂਬ ਖਿਲਦੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਚਹਿਕਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੱਸਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ। ਦੋਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੜੀਆਂ ਸਵਾਦਲੀਆਂ ਤੇ ਇਲਮੀ ਹੋਵਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਮ ਫ਼ਹਿਮ ਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਸਨ । ਮੈਂ ਜਾਵਣ ਵਾਸਤੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ ਤਾਂ ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਵੀ ਨਾਲ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਈ ਹੁਜਰਿਉਂ ਬਾਹਰ ਆਏ।

ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਆਖਿਆ, "ਯਾਰ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ।"