ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇਖਿਆ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹੁਜਰੇ ਵਾਲਾ ਗਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਏ ਤੇ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਦੱਸ ਪੁੱਛ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਦੀ। ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੀੜ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉੱਠੀ। ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿੱਕਲਿਆ, ਕੈਸੀ ਅਵਾਮੀ ਹਕੂਮਤ ਆਈ ਏ, ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਏ। ਮੈਂ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਹੁਜਰੇ ਅੱਪੜਿਆ, ਉੱਥੇ ਜੰਦਰਾ ਵੱਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਮੈਂ ਜੰਦਰੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਤਾਂਹ ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੁੰਮਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅੱਥਰੂ ਵਗ ਪਏ ਸਨ । ਹਸਨ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਡਰੇ ਹੋਏ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਮੀਂ ਪੁਲਸ ਆਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਏ ਨੇ, ਅਜੇ ਤੀਕਰ ਮੁੜਕੇ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋਸਣ! "ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲਈ ਭੱਜ ਦੌੜ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ" ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੀਂ।

ਮੈਂ ਘਰ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸਾਂ । ਮਸਾਂ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਉਡੀਕਦਿਆਂ, ਰਾਤ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕੱਢੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਕਚਹਿਰੀ ਅੱਪੜ ਗਿਆ।

ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਜੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਜੇ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਮੈਂ ਕਚਹਿਰੀਉਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਐਵੇਂ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਏਧਰ ਉਧਰ ਫਿਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਂਵਦੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਵਣ ਜਾਵਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਕਚਹਿਰੀ ਦੀ ਚਾਰ ਦਿਵਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ। ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀ ਜਾਣਾਂ ਕਿਹੜੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀ ਹੋਸੀ। ਮੈਂ ਭੱਜ ਭੱਜ ਕੇ ਕਚਹਿਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੀਕਰ ਕਈ ਚੱਕਰ ਕੱਢੇ ਹੋਸਨ।

ਹੁਜਰੇ ਜਾਵਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਝ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਲੋਕ ਨਜ਼ਰ ਪਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਖਲੋਤਾ। ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਈ ਵਕੀਲ ਤੇ ਬੇ-ਹਿਸਾਬ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਬੜੀ ਨਾਅਰਾਬਾਜ਼ੀ ਹੋਈ। ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਂਦਾ ਏ । ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਕੀਲ ਤੇ ਲੋਕ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਉਸਤਾਦ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਪਸਤੌਲ ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤੀ ਬੰਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਏ। ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ ?"

ਪਰ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਈਏ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਤੋਂ। ਬੋਲੇ, "ਜੋ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇੰਜ ਵੇਲ਼ੇ ਦਾ ਹਾਕਮ ਵੀ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਸੀ।" ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਕਬਰ ਲਹੌਰੀ ਆਖਿਆ, "ਜਨਾਬ, ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਅੱਜ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨੇ ਨੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣਾ ਏ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲ਼ੇ ਕਿਹੜੀ ਅਦਾਲਤ ਕਿਹੋ ਜੇਹਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਅਕਬਰ ਲਹੌਰੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਸੀ। ਆਖ਼ਰ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਕੱਚੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਨਜੂਰ ਕਰਕੇ ਅਗਲੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਦਰਵੇਸ਼ ਸ਼ੇਅਰ ਸੁਣਾਏ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੁਜਰੇ ਤੀਕਰ ਨਾਲ ਆਏ। ਮੈਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਿਆ ਆਇਆ।