ਗਿਆ।

ਸਿਆਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਕੀਰ ਤਾਇਆ 'ਮੱਚ' ਲਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। 'ਮੱਚ' ਵਾਸਤੇ ਬਾਲਣ ਅਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਈ ਮੰਗਵਾਂਦਾ ਸੀ । ਤਾਇਆ ਫ਼ਕੀਰ ਅਸਾਨੂੰ ਇੰਜ ਹੁਕਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੇ ਅਸਾਂ ਚੇਲੇ ਆਂ। 'ਮੱਚ' ਦਵਾਲੇ ਅਸਾਂ ਵੀ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ । ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠਦੇ ਸਾਂ ।

ਫ਼ਕੀਰ ਤਾਇਆ ਫ਼ਕੀਰੀ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਔਲਿਆਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਬੱਸ ਅਮਰ ਹੋਵਣ ਵਾਲ਼ਾ ਏ, ਫੇਰ ਔਲਿਆਈ ਮਿਲੀ ਕਿ ਮਿਲੀ । ਔਲਿਆਈ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਯਕੀਨ ਵਿੱਚ ਤਾਏ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ "ਯਾ ਅਲੀ" ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਮਾਰਦਾ।

ਮੈਂ ਆਖਦਾ: "ਰਹਿਣ ਦੇ ਤਾਇਆ! ਔਲਿਆਈ ਕੋਈ ਗੁੜ ਏ, ਬੰਦਾ ਫੜੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਵੇ। ਔਲਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਕੀ ਏ ? ਐਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਨੱਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਫ਼ਕੀਰ ਬਣੀ ਫਿਰਦੇ ਨੇ।”

ਮੇਰੀ ਏਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਫ਼ਕੀਰ ਤਾਇਆ ਜਲਾਲ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਗਾਲ੍ਹ ਮੰਦਾ ਬੋਲਦਾ, “ਓਏ ਗੋਗੀ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕਹਿਰ ਕੋਲੋਂ ਬਚ ਜਾ, ਚੰਗਾ ਰਹਵੇਂਗਾ।"

ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ ਕਰਦਾ, “ਆਹੋ ਤਾਇਆ, ਤੇਰਾ ਕਹਿਰ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਈ ਪੈਣਾ ਏ । ਬਾਹਰ ਤੇਰਾ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ ਫਿਰਦਾ।"

ਮੇਰੇ ਏਸ ਮਖੌਲ ਤੇ ਟਿਚਕਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਕੀਰ ਤਾਏ ਨੂੰ ਖਿਝ ਚੜ੍ਹ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਖੂੰਡੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਲੈਂਦਾ । ਜਲਾਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੰਬਦਾ ਤੇ ਆਖਦਾ, "ਵਿਗੜੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਡਾਢੀ ਜਾਚ ਏ ਗੋਗੀ । ਇਹ ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂਛਲ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਾ ਡਿੱਗਾ ਰਹਿਨਾਂ ਏਂ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਛਤਾਏਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਰ।”

ਕੋਲ ਸੁਣਦੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਟੋਕਦੇ: "ਬਾਜ ਆ ਜਾ । ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰ। ਫ਼ਕੀਰ ਸੱਤਾਂ ਪੀੜੀਆਂ ਤੀਕਰ ਮਾਰ ਕਰਦਾ ਈ।"

ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੋਰ ਆਕੜ ਕੇ ਆਖਦਾ, "ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ? ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਏਥੇ ਇੱਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਔਲਿਆਈ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੀ" ਏਨੀ ਸਖ਼ਤ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਤਾਇਆ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉੱਲਰਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ । ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਤਾਇਆ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਆਖਦਾ, "ਇਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਟੂਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਈ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ। ਇਹ ਅਸਾਡੀ ਨਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਈ ਜੰਮ ਪਿਆ ਏ।"

ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਤਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਈ ਖਿਦਮਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ । ਸਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਮਗਰੋਂ ਤਾਇਆ ਰੋਜ਼ਾ ਖੋਹਲਦਾ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਕੁੱਝ ਚਮਕਦਾ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ। ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਤਾਇਆ ਅਗਲੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਵੇਲ਼ੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੋਕ