ਬਾਈ ਨੂੰ ਪਤਾ ਏ ਮੈਂ ਫਾਕੇ ਰਹਿਨਾਂ ਵਾਂ, ਫੇਰ ਵੀ ਏਤਬਾਰ ਕਰਦੀ ਏ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਈ ਮਮੂਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।"

ਅਲਾਉ-ਉਲਦੀਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਏਤਬਾਰ ਕਰਨਾ ਵਾਂ । ਲੋਕ ਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।" ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਪਰਖ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਰ ਸਮਝ ਲੈਨਾ ਏਂ । ਦਰਵੇਸ਼ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਈ ਤੇਰੀ ਭੁੱਲ ਏ । ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਕੁੱਝ ਲੁਟਾ ਦੇਂਦਾ ਏਂ ।” ਇੰਜ ਦੀਆਂ ਈ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ । ਦਰਵੇਸ਼ ਇੱਕ ਪੈੱਗ ਫੜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਲੈ ਪੀ, ਤੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਹੋਸ਼ ਆਵੇ। ਐਵੇਂ ਮਰਦਾ ਈ ਜਾਨਾ ਏਂ !"

ਅਲਾਉ-ਉਲਦੀਨ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਕਰਕੇ ਪੀਵਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਝੱਟ ਕੁ ਮਗਰੋਂ ਬਾਈ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਪੈਸੇ ਲੈ ਆਇਆ । ਉਸ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਬੜੇ ਅਦਬ ਨਾਲ ਫੜਾ ਕੇ ਬਾਈ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਮ ਆਖਿਆ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪੈਰੀਂ ਬੂਹਿਉਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ । ਉਂਜ ਦੇ ਉਂਜ ਪੈਸੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਅਲਾਉ-ਉਲਦੀਨ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤੇ। ਅਲਾਉ-ਉਲਦੀਨ ਝੱਟ ਕਰਕੇ ਗਲਾਸ ਖਾਲੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਲਾਮ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਜਾਵਣ ਮਗਰੋਂ ਦਰਵੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੱਸਿਆ।

"ਵੇਖ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰੀਆ! ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਈ। ਕਿੰਨਾ ਉਦਾਸ ਆਇਆ ਸੀ। ਪੈਸੇ ਹੱਥ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾ । ਗ਼ੌਰ ਕਰ, ਕਿੰਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਏ ਪੈਸਾ ਇਨਸਾਨੀ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦਾ ਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਦਾ।"

ਕਈ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਐਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮਝਣ ਤੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਹੌਰ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਸੀ ( ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਯਾਦ ਏ) ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ ਰੇਡੀਓ ਲਹੌਰ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਰੀਕਾਰਡਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖੇ, "ਉਸਤਾਦ ਸਾਹਿਬ, ਜ਼ਰਾ ਹਾਥ ਹਲਕਾ ਰੱਖੇਂ। ਕਹੀਂ ਵਤਨ ਕੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿ ਦੀਜੀਓ। ਹਮਾਰਾ ਖਿਆਲ ਕੀਜੀਓ।”

ਇੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਦਰਵੇਸ਼ 'ਅੱਛਾ ਜੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਖਿਝ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਓਏ, ਕੀ ਵਤਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲਾਈ ਹੋਈ ਏ ਤੂੰ ਭਈਆ! ਮੈਂ ਏਸੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਆਂ । ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਏ । ਭਲਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ! ਅਸਲ ਵਤਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤਾਂ ਤੂੰ ਏਂ ਜਿਹੜਾ ਅਜੇ ਤੀਕਰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਹਲਵੀ ਚੰਬੋੜੀ ਬੈਠਾ ਏਂ । ਭਈਆ! ਤੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਹਲੀ ਨਿੱਕਲਦੀ ਈ ਨਹੀਂ ਪਈ, ਵਤਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੈਨੂੰ ਆਖਨਾ ਏਂ ਬੇ-ਸ਼ਰਮਾ।”

ਦਰਵੇਸ਼ ਕੋਲੋਂ ਖਰੀ-ਖਰੀ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਝਾੜ ਖਾ ਕੇ ਮੁੜ ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲ ਵੀ ਉੱਧਰ ਮੂੰਹ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਵਾਹ, ਕਿੰਨੀ ਸੁਹਣੀ ਤੇ ਸੱਚੀ ਤਸ਼ਰੀਹ ਸੀ ਵਤਨ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਬੇਨਿਆਜ਼ ਸੀ ਮੇਰਾ ਉਸਤਾਦ! ਏਸ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ