ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਦਰਵੇਸ਼ ਕੁੱਝ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੁਜਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਇਆ। ਗੁਲਬਰਗ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਲੂਕ ਜੇਹਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ । ਉਸ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰ ਬਾਹਰ ਖਲ੍ਹਾਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ: "ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਅਸਾਡੇ ਕੁੱਝ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਏ ਨੇ । ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹਦੇ ਨੇ । ਇਹ ਲਓ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੇ ਨਾਲ ਚੱਲੋ" ਉਸ ਪੈਸੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਦਰਵੇਸ਼ ਪੈਸੇ ਫੜ ਕੇ ਬੋਝੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸਾਂ ਜਾਓ ਤੇ ਮੈਂ ਆ ਜਾਨਾਂ ਵਾਂ।"

ਅਮੀਰ ਮੁੰਡਾ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰੇ ਕਿ ਨਾਲ ਈ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਏ । ਬਾਹਰ ਕਾਰ ਖਲੋਤੀ ਏ, ਤੁਸਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ।”

ਦਰਵੇਸ਼ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸਾਂ ਜਾਓ, ਮੈਂ ਆ ਜਾਸਾਂ ।" ਪਰ ਅਮੀਰ ਮੁੰਡਾ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਕੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਹੁਜਰਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਿਕ ਖਿੱਲਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਮੀਰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ । ਬੋਲਿਆ, "ਉਸਤਾਦ ਜੀ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੋ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੀ ?"

ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਕੁੱਝ ਨਾ ਬੋਲੇ।

ਅਮੀਰ ਮੁੰਡਾ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੈਠ ਰਿਹਾ । ਉਹਨੂੰ ਖੋਰੇ ਖਟਮਲ ਵੱਢਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਉਸਤਾਦ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਟਮਲ ਨਹੀਂ ਵੱਢਦੇ। ਬੜਾ ਗੰਦਾ ਮਹੌਲ ਏ ਏਥੇ। ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਨਿੱਕਲ਼ੀਏ ਏਥੋਂ।"

ਅਮੀਰ ਮੁੰਡੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਬੋਝੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਾਪਸ ਪਰਤਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੈਸੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਗਾਉ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਤੇਰਾ ਕੀ ਮੁੱਲ ਏ ? ਨਿੱਕਲ ਜਾ ਏਥੋਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਏਥੇ ਈ ਰਹਿਣਾ ਏ।

ਅਮੀਰ ਮੁੰਡਾ ਪੱਚੀ ਹੁੰਦਾ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ ਪਰ ਮੈਂ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਦੀ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਉੱਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸਾਂ।

ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀ. ਵੀ. ਉੱਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਹੋਇਆ। ਨਈਮ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਸਤਾਦ ਜੀ, ਤੁਸਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ?”

ਦਰਵੇਸ਼ ਆਖਿਆ, "ਨਾ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਜਦ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਈ ਹੁੰਦਾ ।” ਬੜੇ ਇਅਤਮਾਦ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣੋ! ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਈ ਬਣਦੀ ਏ । ਮੁੜਕੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ।”

ਨਈਮ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਵਾਲ ਸੀ, "ਸੁਣਿਆ ਏ ਲਹੌਰੀਏ ਖਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇ । ਇਹਦੀ ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਏ ?"

ਦਰਵੇਸ਼ ਆਖਿਆ, "ਨਾ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ।" ਦਰਵੇਸ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੁਖਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨ ਤੇ ਤਬੀਅਤ ਉੱਤੇ ਜਬਰ ਕਰਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।