ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਹੈਰਤ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਹੁਜਰੇ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਤੁਅਲਕ ਏ ਏਸ ਘਰ ਦਾ।

ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਹੁਜਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਨਸੀਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਜਿਕਰ ਈ ਨਾ ਹੋਇਆ । ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨਸੀਰੇ ਦੀ ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਈ ਹੋਈਆਂ। ਮੇਰੀ ਇੱਜਤ ਜੁ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਉਸਤਾਦ ਬਹੁਤ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਜਾਪਦਾ ਸੀ । ਲੌਢੇ ਵੇਲੇ ਸੈਰ ਨੂੰ ਨਿੱਕਲੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਸੀਰ ਤੇ ਨਸੀਰ ਦੀ ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਸਤਾਦ ਜੀ! ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਕੀ ਤੁਅਲਕ ਨੇ । ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਦਬ ਇਹਤਰਾਮ ਕਰਦੇ ਨੇ ।

ਤੁਸਾਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਹੁੰਦੇ ਓ।” "ਸ਼ੇਖੂਪੁਰੀਆ? ਇਹ ਨਸੀਰਾ ਏਥੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਮਸੀਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਰੋਜ਼ ਵੇਖਦਾ ਸਾਂ ਇਹਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਿਲਕੁਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਏ। ਹੈ ਨਾ ? ਤੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਏ।"

ਮੈਂ ਠੀਕ ਅੰਦਾਜਾ ਲਾਇਆ ਸੀ ਨਾ, "ਹਾਂ ਜੀ, ਨਸੀਰੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬਿਲਕੁਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਏ।"

“ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜਦ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਮੇਰੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਧੜਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਦਿਨ ਇਹ ਏਥੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੰਘਦਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਬੇਚੈਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਟੋਹ ਲਾਈ ਤਾਂ ਪੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਉਹ ਈ ਏ ਜੋ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸਾਂ । ਫੇਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸੀਤ ਤੀਕਰ ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਈ ਗਿਆ ਸੈਂ ਮੇਰੇ ।"

“ਹਾਂ ਜੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਮੈਂ ਨਾਲ ਸਾਂ ਜਦ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।"

"ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਬਹਾਨਾ ਤਾਂ ਬਣਾਵਣਾ ਈ ਪੈਂਦਾ ਏ। ਇਹਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਇਹਸਾਨ ਸਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ", ਮੰਟੋ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ੇਖੂਪੁਰੀਆ! ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਕੱਛਾ ਤੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਸਲੂਕਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਿਹਤ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਰਤ ਪਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ । ਸਿਰ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਟਿੰਡ ਕਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁੱਝ ਈ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਘਰ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ!" ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵੀ ਦੱਸੀ ਹੋਸੀ ਖੌਰੇ!"

“ਹਾਂ ਜੀ”, ਮੈਂ ਹੰਗੂਰਾ ਭਰਿਆ।

"ਮੈਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਈ ਜੋੜ ਜੋੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸਾਂ । ਘਰ ਦਿਆਂ ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲੈਣ ਘੱਲਣਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਵੀ ਜੋੜ ਜੋੜੀ ਜਾਣਾ। ਮਾਹੀਆ, ਟੱਪੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ਬਾਨਪੁਰੇ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੋਣ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਗ਼ਬਾਨਪੁਰੇ ਦੇ ਚੌਧਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਮਿਆਰ ਦਾ ਖਲੋ ਜਾਣਾ ਵੀ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ । ਬੜਾ ਹੌਂਸਲਾ ਸੀ ਉਸ ਕਮਿਆਰ ਵਿੱਚ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਹੌਂਸਲਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਕੁਮਿਆਰ ਦੇ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਬ-ਖ਼ੂਬ ਲੁੱਡੀਆਂ