ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ‘ਖੁਲ੍ਹੀ’ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

-ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ (ਮੰਨ ਲਉ) ਕਿਸੇ ਖੂੰਖਾਰ ਜਾਨਵਰ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਉ ਤਾਂ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ‘ਬੰਦ’ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਉਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ‘ਰੱਖਿਆ ਬੈਰੀਅਰ’ ਬਣਾਉਗੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਉਗੇ। ਮੈਂ ਇਹੀ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਤੇ ਲੈਣ ਲਈ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ । ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ‘ਖੁਲ੍ਹੀ' ਹੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਈ ਸਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਮੋੜ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ, ਥਿਏਟਰ ਵਿਚ, ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ—ਲਗਭਗ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ। ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਕਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਵਧੀਆ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋਣਗੇ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਈ ਲੰਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵਾਂਗਾ।

-ਤੁਸੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਪਏਗਾ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੁਸੀਂ ਐਸੀਆਂ ‘ਸਮੂਹ' ਹਰਕਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹੋਗੇ, ਉਤਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨੋ-ਦਸ਼ਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਭਾਵ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੱਤਾਂ ਵੀ ਮੋੜੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਐਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਖਾਸ ਮੁਦਰਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਉ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਮਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਮਨੋ- ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।

ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਔਕੜ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ‘ਸਵੈ-ਗਲਬਾਤ’ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੱਤਾਂ-ਬਾਹਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਾਂ