ਆਵਾਜ਼

ਸਾਡੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ-ਸਾਡੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਹੀਣ ਹਿੱਸਾ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਸੱਚ ਛੁਪਾ ਲੈਣ ਦਾ ਅਕਸਰ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਤਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਭਾਸ਼ਾ (Paralanguage) ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਹੌਲੀ ਰਫਤਾਰ ਵਿਚ ਬੋਲਣਾ

ਐਸੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਕਤ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਕੜਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ 'ਲੀਕੇਜ' ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਫੀ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਵਕਫੇ

ਜਦੋਂ ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖਾਸ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਵਕਫੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਧੋਖੇ ਵਾਲੀ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇਰੇ ਵਕਫੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਵਾਕ ਵਿਚੇ ਹੀ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਇਕ ਲੰਬਾ ਵਕਫਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਵਾਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਢੰਗ

ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਗਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਕੇ ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਤਣਾਅ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੈਠਾ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਤਣਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁਕਾਣੀ ਬੜੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਸਾਹ ਲਈ ਛਾਤੀ ਦਾ ਉਪਰ ਥੱਲੇ ਹੋਣਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣਾ ਹੋਰ ਵੀ