

ਬਾਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਸੰਪਰਕ, ਜਾਂ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਐਸੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੇ ‘ਸਮੂਹ’ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ‘ਬੰਦ' ਜਾਂ ‘ਖੁਲ੍ਹਾ' ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ 'ਬੰਦ' ਜਾਂ ‘ਖੁਲ੍ਹੀ' ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ 'ਇਹ ਸਾਡਾ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ'? ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਹੇ 'ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਕੋਈ ਗਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ' ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਕਹੇ 'ਆਉ ਆਪਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ'? ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਅਫਸਰ (Boss) ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ 'ਮੇਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਹੋਵੇ ਬੇਖਟਕੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਆਉ' ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਜੋ ਕਹੇ…. ‘ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹਨ'।
ਖੁਲ੍ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਰ-ਉਚੇਚ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਛੁਪਾਅ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਜਤਨ ਦੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ-ਤਕੱਲਫ ਹੋਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਲੁਕਾਏ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਕਸਰ ਤਲੀਆਂ ਵੀ ਦਿਖ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਬੇਤਕੱਲਫ਼ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਹਰਕਤ, ਹਰ ਚੀਜ਼, ਇਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੇ ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ 'ਬੰਦ' ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਐਸੀਆਂ ਕਈ ਹਰਕਤਾਂ ਜਾਂ ਇਸ਼ਾਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਬਚਾ ਰਹੇ ਹੋਈਏ। ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਲੜਨ ਜਾਂ ਭੱਜਣ (Fight or Flight) ਲਈ ਤਿਆਰ ਬੈਠੇ ਹੋਵੋ। ਇਹ ਐਸੀ ਹੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋ। ਐਸੇ ਵਕਤ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸੁੰਗੜ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਿਸੇ ਓਟ ਪਿਛੇ ਛੁਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਐਸਾ ‘ਬੰਦ' ਪ੍ਰਭਾਵ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਹਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ (Folded Arms) ਅਸੀਂ ਇਕ ਓਟ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਐਸੀ ਮੁਦਰਾ ਜਾ ਅਵਸਥਾ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ। ਅੰਤਰ ਮੁਖੀ ਵਿਅਕਤੀ (ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖੇ) ਵੀ ਇਸੇ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬੇ-ਆਰਾਮ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਈਏ ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਮੁਦਰਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਐਸੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ