ਅਧਿਆਇ - 4

ਅੰਗ-ਲੱਤਾਂ, ਬਾਹਾਂ, ਹੱਥ, ਪੈਰ

ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਸਮਝਾਂਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ, ਬਾਹਵਾਂ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਬਦਲਵੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ (Displacement Activities) ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ (Self- comfort activities) ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਾਂਗੇ। ਇਹ ਹਰਕਤਾਂ ਸਾਡੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ 'ਲੀਕ' ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਗਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਝ ਐਸੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਲੜੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ। (ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।

ਹੱਥ

ਆਉ, ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ। ਹੱਥ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸੁਆਗਤ ਕਰਨ, ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਤੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਜੋ ਅਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਬਣੇ ਹੀ ਇਸ ਢੰਗ ਹੋਏ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਹੱਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਅੰਗ ਵੱਲ ਇੰਨੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਵੱਲ। ਹੱਥਾਂ ਵੱਲ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਦਾ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਬਾਹਵਾਂ ਵੱਲ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਸਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਲੱਤਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।