ਜੇ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਇੰਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿਚ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤ ਸਕਾਂਗੇ। ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਸਾਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਸਰੋਤੇ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਸੁਨੇਹੇ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵੀ ਦਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਦਰਜੇ ਦਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਤੁਹਾਨੂੰ 'ਬੰਦ’ ਤਲੀ ਨਾਲ ਉਪਰੋਂ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਪਰੇ ਰੱਖ ਦਿਉਗੇ? ਕੋਈ ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇੱਥੇ ਰੱਖ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਅੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਜਿਸ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ ਉਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇਕ 'ਹੁਕਮ' ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਬੌਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਰੰਜਿਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਦੇ ਢੰਗ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇਗੀ।

ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਗੱਲ, (ਭਾਵੇਂ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਕੇ) ਆਪਣੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਅਧੀਨਗੀ ਜਾਂ ਬੇਵਸੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਂਦੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ਾਇਦ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।

ਤਲੀ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਦਮ ਪਹਿਚਾਣ ਲਉਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ (Third Reich) ਦੌਰਾਨ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਲਾਮੀ ਦੇਖੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੁੱਦਾ ਕੀ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਐਸੀ ਹਰਕਤ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿਝਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਤਲੀ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਮੁੱਠੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਪਹਿਲੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਂਗਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੈਸਾ ਲਗਦਾ ਹੈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਾਡੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖਿਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਇਕ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਚੀ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕੋ ਹੀ ਭਾਵਨਾ