ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ ਦੇ ਛਿਣ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੁਝ ਕੁ ਛਿਣਾਂ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਹਰਕਤ ਸਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਸੱਲੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਡੀ ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਐਸੇ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਛੋਹ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੈੱਲ ਬੜੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਤਕ ਇਸ ਛੋਹ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਤਸੱਲੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਛੋਹ ਤੋਂ ਜੋ ਅਹਿਸਾਸ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸੋ ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਐਸੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤਸੱਲੀ ਭਰੀ ਛੋਹ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। (ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ—ਫਿਰ ਬਚਪਨ!)

ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੋਹਣ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੋਹਣ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਚੇਤੰਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹੀ ਦੇਖਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਇਹ ਹਰਕਤਾਂ ਕਿਸ ਵਕਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਗਿਆਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਵੋਗੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਚੇਤ ਹੀ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਪਰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਹੋਰ ਚੇਤੰਨ ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ।

“ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ।”

ਬੋਰੀਅਤ ਜਾਂ ਉਕਤਾਹਟ

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹੱਥ ਨੂੰ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਇਹੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭਣਾ ਪਵੇਗਾ। (ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਸਰੋਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋਏਗਾ) ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭਾਸ਼ਣ, ਚਾਹ ਪੀਣ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ, ਇਕੱਠ ਵਿਚ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ—ਇਹ ਹਰਕਤ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਹੱਥ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ ਜਬਾੜੇ ਨੂੰ ਹੀ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇਹ 'ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ' ਦਾ ਜਾਣਿਆ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੂਹਣੀਆਂ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹੱਥ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਜਬਾੜਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਉਤਨੀ ਹੀ ਬੋਰੀਅਤ ਵੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ