ਨਿਕਲੀ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਆਂ। ਪਿਆਰਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦੇਣਦਾਰ ਆਂ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਕੁਛ ਨਹੀਂ।"

"ਬਾਬਾ!" ਪਿਆਰਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਛ ਨਾ ਕਹਿ ਸਕਿਆ। ਉਹਦੇ ਹੰਝੂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਵਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।

"ਪੁੱਤ ਪਿਆਰਿਆ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਭਰਾ-ਭਰਾ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਏਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ।"

"ਆਪਣੇ ਮਤਲਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਬੁੱਢਿਆ। ਬਹੁਤੀ ਤਕਰੀਰ ਨਾ ਝਾੜ।" ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਇਲਮਦੀਨ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

"ਜੋ ਹੁਕਮ, ਜਮਾਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਦੋ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਮਿਲਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਜਜ਼ਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਊਲ-ਜਲੂਲ ਵੀ ਬਕ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਮਾਫ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮੈਂ।”

"ਬਹੁਤਾ ਦੁਖੀ ਏਂ ਇਹਨਾਂ ਬਿਨਾਂ, ਤਾਂ ਓਦੋਂ ਨਾਲ ਈ ਚਲਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।" ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਤਾਹਨੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

"ਚਲਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ ਚੌਧਰੀ ਸਾਹਿਬ ? ਜੇਹੋ ਜੇਹੇ ਏਧਰ ਸ਼ਰਅਈ ਮੋਮਨ ਨੇ, ਉਹੋ ਜੇਹੇ ਉਧਰ ਕੱਟੜ ਧਰਮੀ ਹੈਗੇ ਨੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਨੇਕ ਇਨਸਾਨ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਕੋਈ ਕੋਈ ਈ ਏ। ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਤੁਹਾਡੀ।"

ਏਸ ਟਕੋਰ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀ ਵਿਚੇ ਵਿੱਚ ਪੀ ਗਿਆ।

"ਪੁੱਤ ਪਿਆਰਿਆ। ਕੀਹਦੇ-ਕੀਹਦੇ ਦੁੱਖ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂ। ਪ੍ਰੀਤੂ ਵਿਛੜ ਗਿਆ ਏ, ਤੂੰ ਦੁੱਖੀ ਏਂ। ਤੇਰੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੁਖੀ ਨੇ। ਮੈਂ ਵੀ ਦੁਖੀ ਆਂ। ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਨੂਰਾਂ ਈ ਨੂਰਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਏ। ਬਦਕਿਸਮਤ ਬਹੁਤ ਈ ਦੁਖੀ।" ਇਲਮਦੀਨ ਦੀ ਵਾਜ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਮਸਾਂ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। "ਉਹਦੇ ਮਾਮੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਨਾਂ, ਜੀਹਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਅਲੀਆ ਕਾਣਾ ਕਹਿ ਕੇ ਛੇੜਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੋ। ਨੂਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਬੇਹੱਦ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ। ਨੂਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਥੋਂ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਨੂਰਾਂ ਦਾ ਨਕਾਹ ਓਸ ਅਲੀਏ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਏ। ਵਿਚਾਰੀ ਬੇਗੁਨਾਹ ਨੂਰਾਂ! ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇਗੀ। ਇਹ ਕੋਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸੁਖਾਂਦੀ। ਵਾਹਵਾ। ਮੌਲਾ ਦੀ ਰੱਜ਼ਾ। ਪੁੱਤ। ਰੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰੀਤੂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਾ। ਸਥਰ ਕਰ ਜਾਹ। ਸਬਰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਆਖੀਂ, ਮੇਰਾ ਬੋਲਿਆ ਚੱਲਿਆ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਣ। ਖ਼ਵਰੇ, ਕਦੇ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਫੇਰ ਮਿਲਾਪ ਕਰਾ ਦੇਵੇ।”