"ਅੱਛਾ, ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਬਾਬਾ ਹੁਣ। ਅਸਾਂ ਅਜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਨੇ।" ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਵਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੀ ਖਿਝ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
"ਸਭ ਕੁਛ ਖ਼ਤਮ। ਸਭ ਆਸਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਗਏ। ਰਹਿ ਗਏ ਦੋ ਸੱਲ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਾਸੂਰ ਵਾਂਗ ਰਿਸਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।" ਸੋਚਦਾ- ਸੋਚਦਾ ਪਿਆਰਾ ਵਾਪਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਚਿਲਮਲਾਂਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਘਰ ਆ ਪੁੱਜਾ। ਬੂਹਿਓਂ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਧਰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਜਸਬੀਰ ਮੱਥੇ ਲੱਗੀ।
"ਪ੍ਰੀਤੂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਾ ? ਕੱਲ੍ਹੇ ਮੁੜੇ ਜੇ। ਮੈਂ ਮੈਂ ਬਿਸ਼ਗਨੀ ਨੇ ਨਾਂਹ ਪਾਈ ਸੀ ਨਾਂ। ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਈ.... । ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ ਏ।" ਉਦਾਸ ਜਸਬੀਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਡਲ੍ਹਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
"ਜਸਬੀਰ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ।" ਗ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆਰਾ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਢਹਿ ਪਿਆ। ਬਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਢਹਿਣਾ ਹੀ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ।
"ਜਾਣਦੀ ਆਂ ਮੈਂ। ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਜਾਣਦੀ, ਹੁਣ ਜਾਣ ਗਈ ਆਂ।"
"ਜਸਬੀਰ।" ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਭਕ ਕੇ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਇਉਂ ਖੁੜਕੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਸਬੀਰ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਕਿਸੇ ਲੁਕਵੇਂ ਭੇਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
"ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ, ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਮਾਂ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰੀਤੂ ਲੱਭ ਪੈਂਦਾ।" ਜਸਬੀਰ ਗੱਲ ਵਲਾ ਕੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਪੌਣ ਲੱਗ ਪਈ। "ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਕਲੇਜਾ ਵੱਢੀਦਾ ਏ। ਲਉ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।"
ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਲਾਸ ਫੜ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਜਸਬੀਰ ਦੇ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਵਿਹੰਦਾ ਰਿਹਾ। 'ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ, ਮਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਛ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀ ਜਾਣ ਦਾ ਏ। ਪਿਆਰਾ-ਸੰਨ੍ਹੇ ਫੜੇ ਚੋਰ ਵਾਂਗ-ਸੋਚੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
੧੭.
ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੂਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤੂ ਸਦਾ ਵਾਸਤੇ ਉਹਦੀ
